ปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับความรุนแรงของภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับจากการอุดกั้น จากปัจจัยเสี่ยงและการตรวจคัดกรอง Epworth Sleepiness scale และ STOP-Bang Questionnaire
คำสำคัญ:
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น, ความรุนแรงของโรค, ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหยุดหายใจขณะหลับ, การตรวจการนอนหลับบทคัดย่อ
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น (OSA) เป็นปัญหาสาธารณสุขที่พบบ่อยและสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจและหลอดเลือด อย่างไรก็ตาม เครื่องมือคัดกรองมาตรฐานอย่าง Epworth Sleepiness Scale (ESS) และ STOP-Bang Questionnaire ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อคัดกรองการมีภาวะ OSA เป็นหลัก มิใช่เพื่อจำแนกความรุนแรงของโรค การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับความรุนแรงของ OSA จากปัจจัยเสี่ยงและคะแนนคัดกรอง ESS และ STOP-Bang เป็นการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางย้อนหลัง ในผู้ป่วยอายุ 20-80 ปี ที่วินิจฉัย OSA ด้วย polysomnography ที่โรงพยาบาลปากช่องนานา ระหว่างมิถุนายน 2567 ถึงกรกฎาคม 2568 จำนวน 72 ราย วิเคราะห์ด้วย multivariable logistic regression และตรวจสอบ multicollinearity ด้วยค่า variance inflation factor ก่อนสร้างแบบจำลอง
พบผู้ป่วย severe OSA 34 ราย และ mild-moderate OSA 38 ราย เมื่อควบคุมตัวแปรร่วมแล้ว เส้นรอบคอสัมพันธ์กับความรุนแรงของโรคอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (adjusted OR 1.18, 95% CI 1.03, 1.35) เพศชายมีแนวโน้มสัมพันธ์แต่ไม่ถึงระดับนัยสำคัญ (adjusted OR 2.58, 95% CI 0.92, 7.23) โดย p=0.071 ส่วนคะแนน ESS และ STOP-Bang ไม่สัมพันธ์ทางสถิติกับความรุนแรงของโรค โดยคะแนน STOP-Bang ถูกตัดออกจากแบบจำลองเนื่องจากมีค่า VIF สูงจาก multicollinearity กับตัวแปรองค์ประกอบ
ผลการศึกษาชี้ว่าเครื่องมือคัดกรองมาตรฐานไม่สามารถจำแนกระดับความรุนแรงของ OSA ได้ในผู้ป่วยที่วินิจฉัยแล้ว ขณะที่เส้นรอบคอซึ่งวัดง่ายและไม่มีค่าใช้จ่าย อาจมีประโยชน์เพิ่มเติมในการจัดลำดับความสำคัญของผู้ป่วยที่ควรส่งตรวจ polysomnography โดยเร่งด่วน โดยเฉพาะในสถานพยาบาลที่มีทรัพยากรจำกัด ควรมีการศึกษายืนยันเพิ่มเติมในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ขึ้นก่อนนำไปใช้ในเวชปฏิบัติ
เอกสารอ้างอิง
Iannella G, Pace A, Bellizzi MG, Magliulo G, Greco A, De Virgilio A, et al. The global burden of obstructive sleep apnea. Diagnostics (Basel) 2025;15(9):1088. DOI:10.3390/diagnostics15091088
DiCaro MV, Lei K, Yee B, Tak T. The effects of obstructive sleep apnea on the cardiovascular system: a comprehensive review. J Clin Med 2024;13(11):3223. DOI:10.3390/jcm13113223
Hwang M, Nagappa M, Guluzade N, Saripella A, Englesakis M, Chung F. Validation of the STOP-Bang questionnaire as a preoperative screening tool for obstructive sleep apnea: a systematic review and meta-analysis. BMC Anesthesiol 2022; 22(1):366. DOI:10.1186/s12871-022-01912-1
Bernhardt L, Brady EM, Freeman SC, Polmann H, Réus JC, Flores-Mir C, et al. Diagnostic accuracy of screening questionnaires for obstructive sleep apnoea in adults in different clinical cohorts: a systematic review and meta-analysis. Sleep Breath 2022;26(3):1053-78. DOI:10.1007/s11325-021-02450-9
Tangpothitham S, Chalidapongse P, Rotpenpian N, Kongchouy N, Yakkaphan P. Validation of the STOP, STOP-BANG questionnaire and its modifications for screening obstructive sleep apnea in Southern Thailand. J Health Sci Med Res 2026;44(5):e20261358. https://doi.org/10.31584/jhsmr.20261358
Alimohamadi Y, Sepandi M. Analysis of covariance and sample size calculation for comparing means in randomized controlled trials. J Cardiovasc Thorac Res 2023;15(2):131. DOI: 10.34172/jcvtr.2023.30497
Charan J, Kaur R, Bhardwaj P, Singh K, Ambwani SR, Misra S. Sample size calculation in medical research: a primer. Ann Natl Acad Med Sci (India) 2021;57(2):74-80. https://doi.org/10.1055/s-0040-1722104
Banhiran W, Assanasen P, Nopmaneejumruslers C, Metheetrairut C. Epworth sleepiness scale in obstructive sleep disordered breathing: the reliability and validity of the Thai version. Sleep Breath 2011;15(3):571-7. DOI:10.1007/s11325-010-0405-9
Troester MM, Quan SF, Berry RB, et al. The AASM Manual for the Scoring of Sleep and Associated Events. [Internet]. 2023. [cited 2026 August 19]. Available from: https://aasm.org/clinical-resources/scoring-manual/
Bursac Z, Gauss CH, Williams DK, Hosmer DW. Purposeful selection of variables in logistic regression. Source Code Biol Med 2008;3:17. DOI:10.1186/1751-0473-3-17
van Smeden M, de Groot JAH, Moons KGM, Collins GS, Altman DG, Eijkemans MJC, et al. No rationale for 1 variable per 10 events criterion for binary logistic regression analysis. BMC Med Res Methodol 2016;16(1):163. DOI:10.1186/s12874-016-0267-3
Chiang JK, Lin YC, Lu CM, Kao YH. Snoring index and neck circumference as predictors of adult obstructive sleep apnea. Healthcare (Basel) 2022;10(12):2543. DOI:10.3390/healthcare10122543
Zhao Y, Yan X, Liang C, Wang L, Zhang H, Yu H. Incorporating neck circumference or neck-to-height ratio into the GOAL questionnaire to better detect and describe obstructive sleep apnea with application to clinical decisions. Front Neurosci 2022;16:1014948. DOI:10.3389/fnins.2022.1014948
Li X, Zha L, Zhou L, Xu Y, Li X, Yang J, Li H. Diagnostic utility of obstructive sleep apnea screening questionnaires: a comprehensive meta-analysis. Sleep Breath 2024;29(1):14. DOI:10.1007/s11325-024-03169-z
Jameie M, Bayat M, Akbarpour S, Amanollahi M, Amirifard H, Sadeghniiat Haghighi K, et al. The No-Apnea score for early obstructive sleep apnea detection in a sleep clinic: a study of diagnostic accuracy and comparative performance of three screening instruments. Sci Rep 2025;15(1):41729. DOI:10.1038/s41598-025-16694-y
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ชัยภูมิเวชสาร = Chaiyaphum Medical Journal
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
