ประสิทธิผลและความปลอดภัยของยาพอกเข่าชานุรักษ์ต่อการบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม (จับโปง)
คำสำคัญ:
ข้อเข่าเสื่อม, ชานุรักษ์, ยาพอกเข่า, ประสิทธิผล, ความปลอดภัยบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยระดับความเจ็บปวดของข้อเข่าในผู้ป่วยโรคจับโปงแห้งและจับโปงน้ำ ความยาวรอบวงข้อเข่าในผู้ป่วย โรคจับโปงน้ำก่อนและหลังได้รับการพอกเข่า และอาการไม่พึงประสงค์หลังการใช้ยา โดยทำการศึกษาข้อมูลผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อม (จับโปง) ที่ได้รับการพอกเข่าด้วยยาพอกเข่าชานุรักษ์ จำนวน 3 ครั้ง ที่ผ่าน เกณฑ์การคัดเลือกรวมทั้งสิ้น 1,047 คน แบ่งเป็นโรคจับโปงน้ำเข่า 432 คน และโรคจับโปงแห้งเข่า 615 คน โดยเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยระดับความเจ็บปวด และค่าเฉลี่ยความยาวรอบวงข้อเข่า ก่อนและหลังได้รับการพอกเข่า เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วยแบบเก็บข้อมูล ซึ่งผ่านการ ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 ท่าน ได้ค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหา เท่ากับ 1.00 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติ paired samples T-test และ repeated measures ANOVA ผลการศึกษาข้อมูลทั่วไปส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 65.90 เพศชาย ร้อยละ 34.10 มีอายุเฉลี่ยที่ 56.25±11.00 ปี ผลการศึกษาการพอกเข่าต่อระดับความเจ็บปวด ในผู้ป่วยโรคจับโปงน้ำเข่าและจับโปงแห้งเข่าเปรียบเทียบก่อนและหลังได้รับการพอกเข่า พบว่า หลังผู้ป่วยได้รับการพอกเข่ามีคะแนนเฉลี่ยความเจ็บปวดลดลงที่ 2.22 และ 2.24 ตามลำดับ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) โดยตำรับยาสามารถลดความเจ็บปวด ได้ตั้งแต่สัปดาห์ที่ 1 และผลการศึกษาการพอกเข่าต่อความยาวรอบวงข้อเข่าในผู้ป่วยโรคจับโปงน้ำเข่า เปรียบเทียบก่อนและหลังได้รับการพอกเข่า พบว่า หลังผู้ป่วยได้รับการพอก เข่ามีค่าเฉลี่ยความยาวรอบวงข้อเข่าลดลงที่ 59.03 เซนติเมตร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) และไม่พบรายงานอาการไม่พึงประสงค์ของตำรับยาพอกเข่าชานุรักษ์ ซึ่งแสดงให้ เห็นว่าตำรับยา พอกเข่าชานุรักษ์สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดเข่าและมีความปลอดภัย สามารถ นำมาใช้ สนับสนุนส่งเสริมการดูแลผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมได้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Mobasheri A, Saarakkala S, Finnilä M, Karsdal MA, Bay-Jensen AC, van Spil WE.
Recent advances in understanding the phenotypes of osteoarthritis. F1000Research
;8(2091): 1-11.
สมาคมรูมาติสซั่มแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติการรักษาโรคข้อเข่าเสื่อม [อินเทอร์เน็ต].
[สืบค้นเมื่อ 1 ก.ย. 2568]. แหล่งข้อมูล:
https://thairheumatology.org/phocadownload/36/Guideline_003.pdf
มูลนิธิฟื้นฟูส่งเสริมการแพทย์ไทยเดิมฯ อายุรเวทวิทยาลัย. หัตถเวชกรรมแผนไทย
(นวดแบบราชสำนัก). กรุงเทพมหานคร: อุษาการพิมพ์; 2555.
สุภาพร ปัญญาวงษ์, สรัญญา คุ้มไพฑูรย์, อนุชา ไทยวงษ์, กำธร ดานา. ประสิทธิผลโปรแกรม
การดูแลผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อมด้วยศาสตร์แพทย์แผนไทยโดยผู้ดูแลในครอบครัว ตำบลยาง
สีสุราช อำเภอยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อม และสุขภาพชุมชน
;9(6):839-50.
คณะกรรมการพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพแห่งชาติ. ยุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิปัญญาไท
สุขภาพวิถีไท ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2560-2564). กรุงเทพมหานคร: อุษาการพิมพ์; 2560.
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. บัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ. 2566. ปทุมธานี:
มินนี่กรุ๊ป; 2566.
พรนิภา สิทธิสระดู่, กนกวรรณ วงศ์แก้ว, มัณฑนา คำอ้าย. การศึกษาการใช้ไพลในตำรับยาไทย
สำหรับรักษาโรคระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์ 2565;9(5):462-75.
ทิพารัตน์ ธรรมสละ. อิทธิพลของการทำให้แห้งด้วยระบบอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์แบบเรือน
กระจกต่อคุณภาพและสารสำคัญในไพล [วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชา
เทคโนโลยี]. กรุงเทพมหานคร. มหาวิทยาลัยศิลปากร; 2561. 159 หน้า.
Chitpan M, Rojsuntornkitti K, Pan MH, Wongwaiwech D. Some phytochemicals
and anti-inflammation effect of juice from Tiliacora triandra Leaves. Journal of
Food and Nutrition Research 2018;6(1):32-8.
Nanna U, Chiruntanat N, Jaijoy K, Rojsanga P, Sireeratawong S. Effect of
Thunbergia laurifolia Lindl. extract on anti-inflammatory, analgesic and antipyretic
activity. J Med Assoc Thai 2017;100(5):98-106.
Boonyarikpunchai W, Sukrong S, Towiwat P. Antinociceptive and anti-inflammatory
effects of rosmarinic acid isolated from Thunbergia laurifolia Lindl. Pharmacology,
Biochemistry, and Behavior 2014;124:67-73.
Ong WY, Herr DR, Sun GY, Lin TN. Anti-inflammatory effects of phytochemical
components of Clinacanthus nutans. Molecules 2022;27(11):3607.
Paval J, Kaitheri SK, Potu BK, Govindan S, Kumar RS, Narayanan SN, et al. Anti-
arthritic potential of the plant Justicia gendarussa Burm F. Clinics (Sao Paulo)
;64(4):357–62.
คณิตา เพ็งสลุด, ธวัชชัย กมลธรรม. เปรียบเทียบประสิทธิผลความปลอดภัยและความพึงพอใจ
ในการใช้ยาของตำรับยาทาพระเส้นกับไดโคลฟีแนคเจลในการรักษาโรคข้อเข่าอักเสบ.
วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ 2565;5(3):154-71.
Cavalieri TA. Pain management in the elderly. J Am Osteopath Assoc
;102(9):481-5.
ปิยะพล พูลสุข, สุชาดา ทรงผาสุข, เมริษา จันทา, เนตรยา นิ่มพิทักษ์พงศ์, กิตรวี จิรรัตน์สถิต.
ประสิทธิผลของยาพอกสมุนไพรเพื่อบรรเทาอาการปวดเข่าในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม.
ธรรมศาสตร์เวชสาร 2561;18(1):104-11.
ดิสพล แจ่มจันทร์, พรรณี บัญชรหัตถกิจ. ประสิทธิผลของยาพอกเข่าสมุนไพรเพื่อบรรเทาอาการ
ปวดเข่าสำหรับผู้ป่วยมีอาการข้อเข่าเสื่อม:การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ. วารสาร
โรงพยาบาลสิงห์บุรี 2565;31(2):14-28.
วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. พจนานุกรมสมุนไพรไทย. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: รวมสาส์น; 2546.
อำพล บุญเพียร, ธิดารัตน์ แจ่มปรีชา, นิภาพร แสนสุรินทร์. ผลของการนวดด้วยน้ำมันกระดูกไก่ดำ
และน้ำมันไพลต่ออาการปวดกล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ จากออฟฟิศซินโดรม. วารสารการแพทย์แผน
ไทยและการแพทย์ทางเลือก 2562;17(1):95-105.
กรรณิการ์ จันทร์แก้ว. การพัฒนาวิธีการสกัดไพลด้วยวิธีการทอดแบบน้ำมันท่วม. วารสารหมอยา
ไทยวิจัย 2567;10(2):31-42.
วิรุฬห์ เหล่าภัทรเกษม, วีระชัย โควสุวรรณ, พิสมัย เหล่าภัทรเกษม, วิชัย อึ้งพินิจพงศ์. ความสัมฤทธิ
ผลของครีมสมุนไพรไพล (ไพลจีซาล) ในการรักษาข้อเท้าแพลง. ศรีนครินทร์เวชสาร
;8(3):159–64.
อฑิตยา โรจนสโรช, พรพรรณ โพธิ์ไกร, ชญาภา พรหมเดชวัฒนา, ปิยะ วงศ์ญาณิน. ฤทธิ์ของ
สารสกัดสมุนไพรรางจืดและลูกใต้ใบในการลดการหลั่ง IL-1ß จากเซลล์ LPS-activated
THP-1 macrophages เพาะเลี้ยง. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยปทุมธานี
;1(1):9-23.
Wanikiat P, Panthong A, Sujayanon P, Yoosook C, Rossi AG, Reutrakul V. The anti-
inflammatory effects and the inhibition of neutrophil responsiveness by Barleria
lupulina and Clinacanthus nutans extracts. J Ethnophar 2008;116:234-44.
Shikha P, Latha G, Suja R, Anuja G, Shyamal S, Shine VJ, et al. “Anti-inflammatory
and antinociceptive activity of Justicia gendarussa Burm. f. leaves”. Indian Journal
of Natural Products and Resources 2010;1(4):456-61.
รัตติมา จีนาพงษา. ฤทธิ์ต้านการอักเสบของสารสกัด DMPBD จากไพล [วิทยานิพนธ์ปริญญา
วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล; 2537. 112 หน้า.
ธีรทัศน์ สุดสาย, วาลุกา พลายงาม. การทดสอบความเป็นพิษเฉียบพลันของส่วนสกัดจากต้นย่านาง
แดงในหนูขาวเล็กพันธุ์ Swiss albino. ใน: กานดา ว่องไวลิขิต, งานประชุมวิชาการระดับชาติ
มหาวิทยาลัยรังสิต ประจำปี 2562; 26 เมษายน 2562; ศูนย์นวัตกรรมและการศึกษา, ปทุมธานี.
ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยรังสิต; 2562. หน้า 1-17.
Kakanang P, Anant O, Ratchadaporn O. Acute and sub-chronic toxicity study of
Rang Chuet (Thunbergia laurifolia Lindl.) extracts and its antioxidant activities.
Toxicology Reports 2022;9:2000-17.
Murugesu S, Khatib A, Ahmed QU, Ibrahim Z, Uzir BF, Benchoula K, et al. Toxicity
study on Clinacanthus nutans leaf hexane fraction using Danio rerio embryos.
Toxicol Rep 2019;6:1148-54.
Putri VA, Zulharmita RA, Chandra B. Overview of phytochemical and
pharmacological of gandarussa extract (Justicia gendarussa Burm). EAS Journal
of Pharmacy and Pharmacology 2020;2(5):180-5.
Mohd Zulkhairi A, Mohd AS, Gwendoline CLE, Ahmad BA. Phytochemicals and
cytotoxic studies of Zingiber cassumunar Roxb. J Trop Agric and Fd Sc
;45(2):187-97.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

