ภาวะสับสนเฉียบพลันในผู้สูงอายุที่รับไว้รักษาในโรงพยาบาล: การพยาบาลและเหตุผล

ผู้แต่ง

  • ณัชศฬา หลงผาสุข คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
  • ชญานิศ ชอบอรุณสิทธิ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

คำสำคัญ:

ภาวะสับสนเฉียบพลัน, ผู้สูงอายุ, การพยาบาล

บทคัดย่อ

ภาวะสับสนเฉียบพลันเป็นกลุ่มอาการผู้สูงอายุที่พบได้บ่อยโดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้สูงอายุที่มี การเจ็บป่วยและเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล สาเหตุเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน แบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม หลัก คือ ปัจจัยเสี่ยงและปัจจัยกระตุ้น โดยมีอาการและอาการแสดงไม่เฉพาะเจาะจง เป็นการเปลี่ยนแปลงของระดับความรู้สึกตัว การรับรู้ สมาธิ และความตั้งใจ และการทำหน้าที่ของร่างกาย เป็นภาวะที่เกิดขึ้นชั่วคราว มีอาการเปลี่ยนแปลงขึ้นลงระหว่างวัน และสามารถฟื้นหายกลับเป็นปกติได้ แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ง่วงซึม ตื่นตัว และแบบผสมผสาน จากการทบทวนวรรณกรรม พบว่า ภาวะสับสนเฉียบพลันสามารถป้องกันได้เมื่อได้รับการประเมิน ไม่ว่าจะเป็นการรวบรวมข้อมูลจากการซักประวัติ การตรวจร่างกาย การติดตามผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ และ/หรือการตรวจพิเศษ และการใช้แบบประเมินภาวะสับสนเฉียบพลัน หากได้รับการวินิจฉัยหรือดูแลล่าช้าย่อมส่งผลกระทบทั้งในระยะสั้นและระยะยาวต่อตัวผู้สูงอายุ ครอบครัว และหน่วยงานที่ดูแลได้ สำหรับการดูแลภาวะสับสนเฉียบพลันต้องอาศัยความร่วมมือของทีม สหสาขาวิชาชีพ ตลอดจนสมาชิกในครอบครัว พยาบาลซึ่งเป็นบุคลากรที่ปฏิบัติงานดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดควรมีความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับสาเหตุ อาการ และเครื่องมือที่ใช้ในการประเมิน เพื่อให้การพยาบาลที่สามารถจัดการกับภาวะสับสนเฉียบพลันทั้งรูปแบบไม่ใช้ยาหรือใช้ยาได้อย่างเหมาะสม และมีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับผู้ป่วยสูงอายุแต่ละราย

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Iglseder B, Frühwald T, Jagsch C. Delirium in geriatric patients. Wien Med Wochenschr 2022;172:114-21.

Bellelli G, Brathwaite JS, Mazzola P. Delirium: a marker of vulnerability in older people. Front Aging Neurosci

;13:626127.

Thom RP, Levy-Carrick NC, Bui M, Silbersweig D. Delirium. Am J Psychiatry 2019;176(10):785-93.

Wilson JE, Mart MF, Cunningham C, Shehabi Y, Girard TD, MacLullich AMJ, et al. Delirium. Nat Rev Dis Primers

;6(1):90.

อรพิชญา ไกรฤทธิ์. ภาวะซึมสับสนเฉียบพลันและภาวะสมองเสื่อม. ใน: ประเสริฐ อัสสันตชัย, สมจินต์ โฉมวัฒนะชัย, สมฤดี เนียมหอม,

นิติกุล ทองน่วม, บรรณาธิการ. แนวทางการดูแลรักษากลุ่มอาการสูงอายุ (geriatric syndromes). นนทบุรี: สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2558. หน้า 61-70.

Agency for clinical innovation. Key principles for care of confused hospitalised older persons [Internet]. 2015

[cited 2024 Apr 14]. Available from: https://aci.health.nsw.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/249171/ACI-CHOPs-Key-

principles-care-confusedhospitalised-older-persons.pdf

Hoch J, Bauer JM, Bizer M, Arnold C, Benzinger P. Nurses’ competence in recognition and management of delirium

in older patients: development and piloting of a self-assessment. BMC Geriatrics 2022;22(289):1-9.

Jin Z, Hu J, Ma D. Postoperative delirium: Perioperative assessment, risk reduction, and management. Br J Anaesth

;125(4):492-504.

Al Farsi RS, Al Alawi AM, Al Huraizi AR, Al-Saadi T, Al-Hamadani N, Al Zeedy K, et al. Delirium in medically hospitalized

patients: prevalence, recognition and risk factors: a prospective cohort study. J Clin Med 2023;12(12):3897.

Fuchs S, Bode L, Ernst J, Marquetand J, Kanel R, Bottger S. Delirium in elderly patients: prospective prevalence across

hospital services. General Hospital Psychiatry 2020;67:19-25.

อุ้มพร มาลาสรี, สมถวิล ธุระพระ. การศึกษาปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติการณ์และพัฒนาแนวทางการดูแลภาวะสับสนเฉียบพลันในผู้ป่วยสูงอายุ

ที่ได้รับการผ่าตัดหัวใจแบบเปิด. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี 2564;29(3):470-83.

ทิพเนตร งามกาละ, พรทิพย์ มาลาธรรม, อรพิชญา ไกรฤทธิ์. อุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยงของภาวะสับสนเฉียบพลันในผู้ป่วยสูงอายุที่รับไว้

รักษาในโรงพยาบาล. รามาธิบดีพยาบาลสาร 2561;24(2):137-49.

Zhang M, Zhang X, Gao L, Yue J, Liang X. Incidence, predictors and health outcomes of delirium in very old hospitalized

patients: a prospective cohort study. BMC Geriatr 2022;22(262):1-10.

Inouye SK, Westendorp RG, Saczynski JS. Delirium in elderly people. Lancet 2014;383(9920):911-22.

Wan M, Chase JM. Delirium in older adults: Diagnosis, prevention, and treatment. BCMJ 2017;59:165–70.

Marcantonio ER. Delirium in hospitalized older adults. N Engl J Med 2017;377(15):1456–66.

Geriatrics healthcare professionals health in aging. Delirium [Internet]. 2023 [cited 2024 Apr 22]. Available from:

https://www.healthinaging.org/a-z-topic/delirium/symptoms

Ramírez Echeverría MdL, Schoo C, Paul M, Doerr C. Delirium (Nursing) [Internet]. 2022 [cited 2024 Apr 22].

Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK568723/

Hshieh TT, Inouye SK, Oh ES. Delirium in the Elderly. Clin Geriatr Med 2020;36(2):183-99.

กาญจนา วิเชียร, ลดาวัลย์ พันธุ์พาณิชย์, บรรณาธิการ. การพัฒนาแนวปฏิบัติการพยาบาลเพื่อป้องกันการเกิดภาวะสับสนฉับพลัน

ในผู้สูงอายุที่เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยหนักโรคหัวใจ โรงพยาบาลขอนแก่น. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยบัณฑิตศึกษา

ระดับชาติและนานาชาติ 2560; 10 มี.ค. 2560; มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2560. หน้า 974-85.

Grover S, Kate N. Assessment scales for delirium: a review. World J Psychiatry 2012;2:58-70.

Palihnich K, Gallagher J, Inouye SK, Marcantonio ER. The 3D CAM training manual for research. version 5.3

[Internet]. 2021 [cited 2025 Nov 26]. Available from: https://www.deliriumcentral.org/wp-content/uploads/

/04/3D-CAM_Training_Manual_5.5a_Thai.pdf

Akinjogbin T, Parnell J, Duggan MC. A delirium monitoring program for hospitalized older adults: an approach

to age-friendly health systems. OBM Geriatrics 2020;4(3):1-14.

Johansson YA, Bergh I, Ericsson I, Sarenmalm EK. Delirium in older hospitalized patients-signs and actions:

a retrospective patient record review. BMC Geriatrics 2018;18(43):1-11.

สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือแนวทางการพยาบาลป้องกัน

และดูแลภาวะซึมสับสนเฉียบพลัน ในผู้ป่วยสูงอายุ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 26 พ.ย. 2568]. แหล่งข้อมูล:

https://agingthai.dms.go.th/agingthai/wp-content/uploads/2024/09/20092567_002.pdf

Vonnes C, El-Rady R. When you hear hoof beats, look for the zebras: Atypical presentation of illness in the older adult.

The Journal for Nurse Practitioners 2021;17:458-61.

Limpawattana P, Phungoen P, Mitsungnern T, Laosuangkoon W, Tansangworn N. Atypical presentations of older

adults at the emergency department and associated factors. Arch Gerontol Geriatr 2016;62:97-102.

Maini A, Singh A, Kaur B, & Goel A. Fever in older persons. Journal of the Indian Academy of Geriatrics 2024;20:81-4.

Chung MH, Huang CC, Vong SC, Yang TM, Chen KT, Lin HJ, et al. Geriatric fever score: A new decision rule for geriatric

care. PLoS One 2014;23:e110927.

พวงเพชร พันธ์สวัสดิ์, ทวนธน บุญลือ. ความก้าวหน้าในการป้องกันและรักษาภาวะสับสนเฉียบพลัน [อินเทอร์เน็ต]. 2566

[สืบค้นเมื่อ 2 พ.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?

option=article_detail&subpage=article_detail&id=1430

O’Mahony D, Cherubini A, Guiteras AR, Denkinger M, Beuscart JB, Onder G, et al. STOPP/START criteria

for potentially inappropriate prescribing in older people: Version 3. Eur Geriatr Med 2023;14:625–32.

คณะอนุกรรมการส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล. คู่มือการดำเนินงานโครงการ โรงพยาบาลส่งเสริมการใช้ยาอย่างสมเหตุผล

[อินเทอร์เน็ต]. 2558 [สืบค้นเมื่อ 26 พ.ย. 2568]. แหล่งข้อมูล:

http://digital.nlt.go.th/dlib/files/original/7d77a866e8d33815f6bdaff1f535f5f9.pdf

Szewczak A, Siwicka D, Klukow J, Czerwik-Marcinkowska J, Zmorzynski S. Clinical nursing management of adult

patients with delirium in a hospital setting: a systematic review. J Clin Med 2025;14(22):8113.

Wu CR, Chang KM, Tranyor V, Chiu HY. Global incidence and prevalence of delirium and its risk factors in medically

hospitalized older patients: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Nursing Studies

;162:104959.

Kwak MJ, Inouye SK, Fick DM, Bonner A, Fulmer T, Carter E, et al. Optimizing delirium care in the era of Age-Friendly

Health System. J Am Geriatr Soc 2024;72(1):14-23.

Wu M, Chen Z, Xu Y, Zhao L, Zhao L, Xia L. A qualitative study of geriatric specialist nurses’ experiences to navigate

delirium in the elderly. BMC Nurs 2024;23(1):426.

Lim XM, Lim ZHT, Ignacio J. Nurses’ experiences in the management of delirium among older persons in acute care

ward settings: A qualitative systematic review and meta-aggregation. International Journal of Nursing Studies

;127:104157.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-05-27

วิธีการอ้างอิง

ฉบับ

บท

บทความปริทัศน์