สถานการณ์การใช้บริการทางการแพทย์และรูปแบบการเจ็บป่วยของผู้มีสิทธิประกันสุขภาพ ต่างด้าวในโรงพยาบาลสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ผู้มีสิทธิประกันสุขภาพต่างด้าวและการใช้บริการทางการแพทย์ในโรงพยาบาลสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข วิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิการใช้บริการผู้ป่วยต่างด้าว ระหว่างปี 2561–2565 จากสำนักเทคโนโลยีสารสนเทศ กระทรวงสาธารณสุข ข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการอภิปรายกลุ่มผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับระบบประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าว ในช่วงปี 2561–2565 ค่าใช้จ่ายผู้ป่วยนอกเฉลี่ยต่อครั้งเพิ่มขึ้นในทุกประเภทสถานพยาบาล โดยโรงพยาบาลศูนย์มีค่าใช้จ่ายสูงสุด เพิ่มจากประมาณ 965 บาท เป็น 1,505 บาท ขณะที่โรงพยาบาลชุมชน เพิ่มจากประมาณ 405 บาท เป็น 746 บาท จำนวนการใช้บริการเฉลี่ยต่อรายมีค่าใกล้เคียงกันทุกประเภท (ประมาณ 1.2–1.6 ครั้งต่อคนต่อปี) โดยโรงพยาบาลชุมชนมีจำนวนครั้งต่อรายสูงสุด ในส่วนของผู้ป่วยใน ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อวันนอนและต่อครั้งเพิ่มขึ้นในทุกประเภทสถานพยาบาล โดยโรงพยาบาลศูนย์เพิ่มจากประมาณ 3,590 บาท เป็น 4,921 บาทต่อวันนอน และจาก 7,901 บาท เป็น 12,380 บาทต่อครั้ง ขณะที่ โรงพยาบาลชุมชนมีค่าใช้จ่ายต่ำกว่า แต่เพิ่มขึ้นชัดเจนจาก 2,309 บาท เป็น 2,894 บาทต่อวันนอน และจาก 6,192 บาท เป็น 10,496 บาทต่อครั้ง ข้อมูลเชิงคุณภาพสะท้อนประเด็นสำคัญ ได้แก่ ความจำเป็น ในการขยายความครอบคลุมของระบบประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าวให้ครอบคลุมแรงงานทุกกลุ่ม การทบทวนอัตราเบี้ยประกันและช่วงอายุความคุ้มครอง ความเหมาะสมของกระบวนการขึ้นทะเบียนและ การตรวจสุขภาพแรงงานต่างด้าว รวมถึงข้อเสนอให้มีการตรวจคัดกรองสุขภาพจิตเบื้องต้น นอกจากนี้ยังมีข้อเสนอให้เปิดโอกาสให้องค์กรเอกชนที่ไม่แสวงหากำไรและบริษัทประกันเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดจำหน่ายประกันสุขภาพ โดยเฉพาะในกลุ่มแรงงานต่างด้าวที่อยู่ระหว่างรอสิทธิประกันสังคมหรือเป็นกลุ่มที่เข้าถึงระบบได้ยาก ทั้งนี้ ผลการศึกษาดังกล่าว สามารถใช้เป็นข้อมูลเชิงประจักษ์เพื่อสนับสนุนการพัฒนาแนวทางเชิงนโยบายในการปรับปรุงระบบประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าวและการจัดบริการทางการแพทย์ ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขต่อไป