แนวโน้มทางระบาดวิทยาและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตรวจพบเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ในผู้ป่วยโรคติดเชื้อในทางเดินหายใจโรงพยาบาลรามาธิบดี: การเฝ้าระวังเชิงโมเลกุลตลอดทศวรรษ (2555-2565)

ผู้แต่ง

  • กิ่งกาญจน์ รักษ์มณี ห้องปฏิบัติการไวรัสวิทยา ภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ละออ ชัยลือกิจ ห้องปฏิบัติการรวม ภาควิชาอายุรศาสตร์โรคต่อมไร้ท่อและเมแทบอลิซึม คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
  • วอทันยู นครศรี ธนาคารทรัพยากรชีวภาพแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
  • ตรีวัฒน์ วัฒนะโชคชัย ห้องปฏิบัติการไวรัสวิทยา ภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ประพันธ์ สุขสุเดช
  • มนัสนันท์ บุญญานุวัตร์ ห้องปฏิบัติการคลินิกเทคนิคการแพทย์ (แลปเฮาส์ชลบุรี)
  • สิรพิชญา พลายแก้ว ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • วุฒิพงษ์ ใจหาญ ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี
  • พิเชฐ ยุทธนาการวิรกม ห้องปฏิบัติการไวรัสวิทยา ภาควิชาพยาธิวิทยา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

เชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่, การติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ, การตรวจ real-time RT-PCR

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวโน้มทางระบาดวิทยาและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตรวจพบเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ในโรงพยาบาลรามาธิบดี โดยวิเคราะห์ข้อมูลทางระบาดวิทยาของผู้ป่วยที่มาด้วยอาการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจและได้รับการตรวจหาเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ด้วย real-time reverse transcription polymerase chain reaction (real-time RT-PCR) ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 ถึงธันวาคม พ.ศ. 2565 จำนวน 42,940 ราย พบว่ามีผู้ติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่จำนวน 3,020 ราย (7.03%) การกระจายตัวของผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่ประกอบด้วย ผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A จำนวน 1,845 ราย (61.09%) ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ B จำนวน 1,160 ราย (38.41%) ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ C จำนวน 8 ราย (0.26%) และผู้ป่วยติดเชื้อร่วมกันทั้งสายพันธุ์ A และ B จำนวน 7 ราย (0.23%) ในจำนวนนี้ ผู้ป่วย 656 ราย (35.56%) เป็นสายพันธุ์ H1N1 subtype A ผู้ป่วย 900 ราย (48.78%) เป็นสายพันธุ์ H3N2 และผู้ป่วย 289 ราย (15.66%) เป็นสายพันธุ์ที่ไม่สามารถระบุได้ ช่วงระหว่างเดือนสิงหาคมถึงตุลาคมเป็นช่วงที่มีการระบาดของไวรัสไข้หวัดใหญ่สูงที่สุด ส่วนช่วงที่มีการระบาดต่ำที่สุดคือช่วงเดือนเมษายนถึงมิถุนายน ความสัมพันธ์ระหว่างอายุและความเสี่ยงต่อการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ ผลการศึกษาเหล่านี้บ่งชี้ว่า เด็กเล็กและผู้ใหญ่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูงกว่าผู้สูงอายุ โดยมีความเสี่ยงอยู่ที่ 1.85 (ค่า p < 0.001, OR = 1.85, 95%CI = 1.54 - 2.24) และ 1.44 (ค่า p < 0.001, OR = 1.44, 95%CI = 1.25 - 1.66) ตามลำดับ ส่วนหลังจากเริ่มมีการแพร่ระบาดของโรค COVID-19 พบว่ามีความสัมพันธ์กับการตรวจพบเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001, OR = 1.28, 95%CI = 1.13 - 1.45) สำหรับเพศและชนิดของตัวอย่างที่ทดสอบไม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการตรวจพบไวรัสไข้หวัดใหญ่ ผลการศึกษานี้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ที่อาจจะเกิดขึ้นได้ในอนาคต

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Sitthikarnkha P, Uppala R, Niamsanit S, Sutra S,Thepsuthammarat K, Techasatian L, et al. Epidemiology of acute lower

respiratory tract infection hospitalizations in Thai children: a 5-year national data analysis. Influenza Other Respir Viruses

;16(1):142-50.

World Health Organization. Influenza in the northern hemisphere is back [Internet]. 2022 [cited 2026 Jan 16].

Available from: https://www.who.int/news/item/14-10-2022-influenza-in-the-northern-hemisphere-isback#

World Health Organization. Influenza update N° 430 [Internet]. 2022 [cited 2026 Jan 16]. Available from:

https://www.who.int/publications/m/item/influenzaupdate-n-430

Bonacina F, Boëlle PY, Colizza V, Lopez O, Thomas M, Poletto C. Global patterns and drivers of influenza decline during

the COVID-19 pandemic. Int J Infect Dis 2023;128:132-9.

Tasar S, Karadag-Oncel E, Yilmaz-Ciftdogan D,Kara-Aksay A, Ekemen-Keles Y, Elvan-Tuz A, et al. Influenza is more severe

than our newest enemy (COVID-19) in hospitalized children: experience from a tertiary center. J Med Virol

;94(9):4107-14.

Moghoofei M, Monavari SH, Mostafaei S, Hadifar S, Ghasemi A, Babaei F, et al. Prevalence of influenza A infection

in the Middle-East: a systematic review and meta-analysis. Clin Respir J 2018;12(5):1787-801.

Javanian M, Barary M, Ghebrehewet S, Koppolu V, Vasigala V, Ebrahimpour S. A brief review of influenza virus infection.

Journal of Medical Virology 2021; 93(8):4638-46.

Miller JM, Binnicker MJ, Campbell S, Carroll KC, Chapin KC, Gilligan PH, et al. A guide to utilization of the microbiology

laboratory for diagnosis of infectious diseases: 2018 update by the Infectious Diseases Society of America and the

American Society for Microbiology. Clinical Infectious Diseases 2018;67(6):e1-94.

World Health Organization. Guidelines for the clinical management of severe illness from influenza virus infec-[Internet].

[cited 2026 Jan 16]. Available from: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/352453/9789240040816-eng.pdf?

sequence=1&isAllowed=y

Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Immunization and Respiratory Diseases (NCIRD).

Information on collection of respiratory specimens for influenza virus testing [Internet]. 2022 [cited2026 Jan 16].

Available from: https://www.cdc.gov/ flu/professionals/diagnosis/info-collection.htm.

Iuliano AD, Roguski KM, Chang HH, Muscatello DJ, Palekar R, Tempia S, et al. Estimates of global seasonal

influenza-associated respiratory mortality: a modellingstudy. Lancet 2018;391(10127):1285-300.

Paules C, Subbarao K. Influenza. Lancet 2017;390(10095):697-708.

Chittaganpitch M, Supawat K, Olsen SJ, Waicharoen S,Patthamadilok S, Yingyong T, et al. Influenza viruses in

Thailand: 7 years of sentinel surveillance data, 2004-2010. Influenza Other Respir Viruses 2012;6(4):276-83.

Lehners N, Tabatabai J, Prifert C, Wedde M, Puthenparambil J, Weissbrich B, et al. Long-term shedding of influenza

virus, parainfluenza virus, respiratory syncytial virus and nosocomial epidemiology in patients with hematological

disorders. PLOS One 2016;11(2):e0148258.

Narong N, Manajit S, Athipanyasil S, Athipanyasilp N, Sutthent R, Kantakamalakul W, et al. Prevalence of influenza virus

type and subtype at Siriraj Hospital, Bangkok, Thailand During 2013 - 2017. Rama Med J 2020;43(3):1-7.

Tokars JI, Olsen SJ, Reed C. Seasonal incidence of symptomatic influenza in the United States. Clin Infect Dis

;66(10):1511-8.

Rakmanee K, Watthanachockchai T. A ten-year retrospective study on patterns of pathogens in acute respiratory tract

infection at Ramathibodi Hospital, Thailand. Bulletin of The Department of Medical Sciences 2025;67(4):611-24.

Irving SA, Vandermause MF, Shay DK, Belongia EA. Comparison of nasal and nasopharyngeal swabs for influenza

detection in adults. Clin Med Res 2012;10(4):215-8.

Labhardt ND, González Fernández L, Katende B, Muhairwe J, Bresser M, Amstutz A, et al. Head-to-head comparison

of nasal and nasopharyngeal sampling using SARS-CoV-2 rapid antigen testing in Lesotho. PLOS One 2023;18(3):e0278653.

Soo RJJ, Chiew CJ, Ma S, Pung R, Lee V. Decreased influenza incidence under COVID-19 control measures, Singapore.

Emerg Infect Dis 2020;26(8):1933-5.

Olsen SJ, Azziz-Baumgartner E, Budd AP, Brammer L, Sullivan S, Pineda RF, et al. Decreased influenza activity during

the COVID-19 pandemic-United States, Australia, Chile, and South Africa, 2020. Am J Transplant 2020;20(12):3681-5.

Shokri A, Moradi G, Moradpour F, Mohamadi Bolbanabad A, Younesi F, Daftarifard P, et al. Influenza incidence

overlapped with COVID-19 or under COVID-19 control measures. Immun Inflamm Dis 2022;10(8):e672.

Morris SE, Nguyen HQ, Grijalva CG, Hanson KE, Zhu Y, Biddle JE, et al. Influenza virus shedding and symptoms:

dynamics and implications from a multiseason household transmission study. PNAS Nexus 2024;3(9):pgae338.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-05-27

วิธีการอ้างอิง

ฉบับ

บท

นิพนธ์ต้นฉบับ