ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์ของประชาชนไทยในพื้นที่ภาคใต้
คำสำคัญ:
กัญชาทางการแพทย์, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ประชาชนไทย, พื้นที่ภาคใต้บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพและทัศนคติในการใช้กัญชาทางการแพทย์ของประชาชนไทยในพื้นที่ภาคใต้ และเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพ จำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคลและทัศนคติ รวมถึงเพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลและทัศนคติกับความรอบรู้ด้านสุขภาพ กลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนไทยที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป อาศัยอยู่ในพื้นที่ภาคใต้ทั้ง 14 จังหวัด จำนวน 1,100 คน สุ่มตัวอย่างตามความสะดวกและแบบลูกโซ่ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามออนไลน์ ประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป ทัศนคติ และความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบของแมน-วิทนีย์ การทดสอบของครัสคัล-วัลลิส การทดสอบไคสแควร์ และสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการศึกษา พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์อยู่ในระดับพอใช้ได้ ร้อยละ 55.27 ทัศนคติอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 92.09 ปัจจัยส่วนบุคคลและทัศนคติที่แตกต่างกันส่งผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ (p=0.013) ศาสนา รายได้ต่อเดือน ระดับการศึกษา อาชีพ จังหวัดที่อาศัย การได้รับข้อมูลเกี่ยวกับกัญชาทางการแพทย์ ประสบการณ์ และทัศนคติ (p<0.05) ยกเว้น อายุ สถานภาพสมรส และโรคประจำตัว ส่วนปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพมากที่สุด ได้แก่ การได้รับข้อมูลเกี่ยวกับกัญชาทางการแพทย์ รองลงมาคือ รายได้ต่อเดือน ระดับการศึกษา ทัศนคติ เพศ ศาสนา ประสบการณ์ และอาชีพ ตามลำดับ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ส่วนอายุ สถานภาพสมรส จังหวัดที่อาศัย และโรคประจำตัวไม่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพ ข้อเสนอแนะจากการศึกษาครั้งนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการจัดอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับกัญชาทางการแพทย์กับบุคลากรสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นผู้ให้บริการสุขภาพกับประชาชนที่มีความจำเป็นต้องใช้กัญชาทางการแพทย์ รวมถึงการสร้างสื่อความรู้ที่หลากหลายและการประชาสัมพันธ์ข้อมูลอย่างทั่วถึง ซึ่งจะนำไปสู่ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์ของประชาชนอย่างเหมาะสม
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Seltzer ES, Watters AK, MacKenzie DJr, Granat LM, Zhang D. Cannabidiol (CBD) as a promising
anti-cancer drug. Cancers 2020;12(11):3203.
Jin D, Dai K, Xie Z, Chen J. Secondary metabolites profiled in cannabis inflorescences, leaves,
stem barks, and roots for medicinal purposes. Sci Rep 2020;10(1):3309.
Jugl S, Okpeku A, Costales B, Morris EJ, Alipour-Haris G, Hincapie-Castillo JM, et al. A mapping
literature review of medical cannabis clinical outcomes and quality of evidence in approved
conditions in the USA from 2016 to 2019. Med Cannabis Cannabinoids 2021;4(1):21-42.
Jagannathan R. Identification of psychoactive metabolites from Cannabis sativa, its smoke,
and other phytocannabinoids using machine learning and multivariate methods. ACS
Omega 2020;5(1):281-95.
พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 136, ตอนที่ 19 ก
(ลงวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2562).
พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 96, ตอนที่ 63
(ลงวันที่ 27 เมษายน 2522).
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 พ.ศ. 2565. ราชกิจจานุเบกษา
เล่มที่ 139, ตอนพิเศษ 35 ง (ลงวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2565).
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2565. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 139,
ตอนพิเศษ 272 ง (ลงวันที่ 23 พฤศจิกายน 2565).
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คำแนะนำการใช้กัญชาทางการแพทย์ ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 4
[อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล:
https://mnfda.fda.moph.go.th/narcotic/wp-content/uploads/2021/04/Guidance-Updated-v-
update-V.4260464.pdf
Kichloo A, Albosta M, Aljadah M, El-Amir Z, Goldar G, Khan MZ, et al. Marijuana: A systems-
based primer of adverse effects associated with use and an overview of its therapeutic
utility. SAGE Open Med 2021;9:1-14.
สาวิตรี อัษณางค์กรชัย, กนิษฐา ไทยกล้า, มูฮัมมัดฟาร์มี ตาเละ, สุชาดา ภัยหลีกลี้, ศยามล เจริญรัตน์,
ดาริกา ใสงาม. การศึกษาสถานการณ์การใช้กัญชาทางการแพทย์ในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2563
[สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5346
สุริยัน บุญแท้. โครงการสำรวจความรู้ ความเข้าใจ และความคิดเห็นของประชาชนต่อเรื่องกัญชาทางการ
แพทย์ และการใช้แบบสันทนาการ พ.ศ. 2563: กรณีศึกษาประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไปทั่วประเทศ
[รายงานผลการวิจัย]. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2563.
คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุข. แผนการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต].
กรุงเทพมหานคร: 2561 [สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://shorturl.asia/o9jeW
Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health
education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int
;15(3):259–67.
Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med 2008;67(12):2072-78.
ธเนษฐ เทียนทอง, นันทวัน สุวรรณรูป, เพลินพิศ บุณยมาลิก, อรวรรณ แก้วบุญชู. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์
กับความรู้ในการใช้น้ำมันกัญชาของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในกรุงเทพมหานคร [อินเทอร์เน็ต]. 2563
[สืบค้นเมื่อ 11 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://cads.in.th/cads/content?id=200
สำนักงานสถิติตแห่งชาติ. สถิติตประชากรศาสตร์ ประชากรและเคหะ [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 11
พ.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://statbbi.nso.go.th/staticreport/page/sector/th/01.aspx
Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas
;30:607-10.
Best JW. Research in Education. 3rd ed. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall; 1997.
อังศินันท์ อินทรกำแหง. การสร้างและพัฒนาเครื่องมือความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทย [อินเทอร์เน็ต].
[สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://bsris.swu.ac.th/upload/268335.pdf
ณิตชาธร ภาโนมัย, ธนันรักษ์ วัชราธร, ธีรศักดิ์ พาจันทร์, ชาตรี เจริญชีวะกุล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้
กัญชาทางการแพทย์ของผู้ป่วยมะเร็งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารวิจัยและพัฒนา
ด้านสุขภาพ 2565;8(1):49-67.
Purcell DJ, Cavanaugh G, Thomas-Purcell KB, Caballero J, Waldrop D, Ayala V, et al. e-Health
literacy scale, patient attitudes, medication adherence, and internal locus of control. HLRP
;7(2):e80-8.
เบญจวรรณ พูนธนานิวัฒน์กุล, เจมส์ พึ่งผล, สุวภัทร บุญเรือน, วันเพ็ญ ยอดคง, ณัฐพล ชมภูธวัช, พรชัย
แช่มตา. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกใช้กัญชาทางการแพทย์ของผู้รับบริการด้านการแพทย์แผนไทย
ในสถานพยาบาลคัดสรร. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ 2565;5(1):47-61.
Iranpour A, Karamoozian A, Golzadeh F, Aligol M. Investigating health literacy level and
related factors among adults in Qom. MEJRH 2023;10(3):e134167.
Felnhofer A, Kothgassner OD, Stoll A, Klier C. Knowledge about and attitudes towards
medical cannabis among Austrian university students. Complement Ther Med
;58:102700.
Bruce D, Grove TJ, Foster E, Shattell M. Gender differences in medical cannabis use:
symptoms treated, physician support for use, and prescription medication discontinuation.
J Womens Health (Larchmt) 2021;30(6):857-63.
Mallik S, Starrels JL, Shannon C, Edwards K, Nahvi S. “An undercover problem in the Muslim
community”: A qualitative study of imams’ perspectives on substance use. J Subst Abuse
Treat 2021;123:108224.
Kolb DA. Experiential learning: experience as the source of learning and development.
Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall; 1984.
Kruger DJ, Kruger JS, Collins RL. Cannabis enthusiasts’ knowledge of medical treatment
effectiveness and increased risks from cannabis use. Am J Health Promot 2020;34(4):436-39.
Chen W, Ren H, Wang N, Xiong Y, Xu F. The relationship between socioeconomic position
and health literacy among urban and rural adults in regional China. BMC Public Health
;21(1):527.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

