ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์ของประชาชนไทยในพื้นที่ภาคใต้

ผู้แต่ง

  • อารยา ข้อค้า สาขาวิชาสาธารณสุขศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต
  • ประไพพิมพ์ สุรเชษฐคมสัน สาขาวิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต

คำสำคัญ:

กัญชาทางการแพทย์, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ประชาชนไทย, พื้นที่ภาคใต้

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพและทัศนคติในการใช้กัญชาทางการแพทย์ของประชาชนไทยในพื้นที่ภาคใต้ และเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพ จำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคลและทัศนคติ รวมถึงเพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลและทัศนคติกับความรอบรู้ด้านสุขภาพ กลุ่มตัวอย่างเป็นประชาชนไทยที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป อาศัยอยู่ในพื้นที่ภาคใต้ทั้ง 14 จังหวัด จำนวน 1,100 คน สุ่มตัวอย่างตามความสะดวกและแบบลูกโซ่ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามออนไลน์ ประกอบด้วย ข้อมูลทั่วไป ทัศนคติ และความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบของแมน-วิทนีย์ การทดสอบของครัสคัล-วัลลิส การทดสอบไคสแควร์ และสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ผลการศึกษา พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์อยู่ในระดับพอใช้ได้ ร้อยละ 55.27 ทัศนคติอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 92.09 ปัจจัยส่วนบุคคลและทัศนคติที่แตกต่างกันส่งผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ (p=0.013) ศาสนา รายได้ต่อเดือน ระดับการศึกษา อาชีพ จังหวัดที่อาศัย การได้รับข้อมูลเกี่ยวกับกัญชาทางการแพทย์ ประสบการณ์ และทัศนคติ (p<0.05) ยกเว้น อายุ สถานภาพสมรส และโรคประจำตัว ส่วนปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ความรอบรู้ด้านสุขภาพมากที่สุด ได้แก่ การได้รับข้อมูลเกี่ยวกับกัญชาทางการแพทย์ รองลงมาคือ รายได้ต่อเดือน ระดับการศึกษา ทัศนคติ เพศ ศาสนา ประสบการณ์ และอาชีพ ตามลำดับ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ส่วนอายุ สถานภาพสมรส จังหวัดที่อาศัย และโรคประจำตัวไม่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพ ข้อเสนอแนะจากการศึกษาครั้งนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีการจัดอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับกัญชาทางการแพทย์กับบุคลากรสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นผู้ให้บริการสุขภาพกับประชาชนที่มีความจำเป็นต้องใช้กัญชาทางการแพทย์ รวมถึงการสร้างสื่อความรู้ที่หลากหลายและการประชาสัมพันธ์ข้อมูลอย่างทั่วถึง ซึ่งจะนำไปสู่ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้กัญชาทางการแพทย์ของประชาชนอย่างเหมาะสม

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Seltzer ES, Watters AK, MacKenzie DJr, Granat LM, Zhang D. Cannabidiol (CBD) as a promising

anti-cancer drug. Cancers 2020;12(11):3203.

Jin D, Dai K, Xie Z, Chen J. Secondary metabolites profiled in cannabis inflorescences, leaves,

stem barks, and roots for medicinal purposes. Sci Rep 2020;10(1):3309.

Jugl S, Okpeku A, Costales B, Morris EJ, Alipour-Haris G, Hincapie-Castillo JM, et al. A mapping

literature review of medical cannabis clinical outcomes and quality of evidence in approved

conditions in the USA from 2016 to 2019. Med Cannabis Cannabinoids 2021;4(1):21-42.

Jagannathan R. Identification of psychoactive metabolites from Cannabis sativa, its smoke,

and other phytocannabinoids using machine learning and multivariate methods. ACS

Omega 2020;5(1):281-95.

พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 136, ตอนที่ 19 ก

(ลงวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2562).

พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 96, ตอนที่ 63

(ลงวันที่ 27 เมษายน 2522).

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 พ.ศ. 2565. ราชกิจจานุเบกษา

เล่มที่ 139, ตอนพิเศษ 35 ง (ลงวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2565).

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2565. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 139,

ตอนพิเศษ 272 ง (ลงวันที่ 23 พฤศจิกายน 2565).

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. คำแนะนำการใช้กัญชาทางการแพทย์ ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 4

[อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล:

https://mnfda.fda.moph.go.th/narcotic/wp-content/uploads/2021/04/Guidance-Updated-v-

update-V.4260464.pdf

Kichloo A, Albosta M, Aljadah M, El-Amir Z, Goldar G, Khan MZ, et al. Marijuana: A systems-

based primer of adverse effects associated with use and an overview of its therapeutic

utility. SAGE Open Med 2021;9:1-14.

สาวิตรี อัษณางค์กรชัย, กนิษฐา ไทยกล้า, มูฮัมมัดฟาร์มี ตาเละ, สุชาดา ภัยหลีกลี้, ศยามล เจริญรัตน์,

ดาริกา ใสงาม. การศึกษาสถานการณ์การใช้กัญชาทางการแพทย์ในประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2563

[สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5346

สุริยัน บุญแท้. โครงการสำรวจความรู้ ความเข้าใจ และความคิดเห็นของประชาชนต่อเรื่องกัญชาทางการ

แพทย์ และการใช้แบบสันทนาการ พ.ศ. 2563: กรณีศึกษาประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไปทั่วประเทศ

[รายงานผลการวิจัย]. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2563.

คณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุข. แผนการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุข [อินเทอร์เน็ต].

กรุงเทพมหานคร: 2561 [สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://shorturl.asia/o9jeW

Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health

education and communication strategies into the 21st century. Health Promot Int

;15(3):259–67.

Nutbeam D. The evolving concept of health literacy. Soc Sci Med 2008;67(12):2072-78.

ธเนษฐ เทียนทอง, นันทวัน สุวรรณรูป, เพลินพิศ บุณยมาลิก, อรวรรณ แก้วบุญชู. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์

กับความรู้ในการใช้น้ำมันกัญชาของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในกรุงเทพมหานคร [อินเทอร์เน็ต]. 2563

[สืบค้นเมื่อ 11 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: https://cads.in.th/cads/content?id=200

สำนักงานสถิติตแห่งชาติ. สถิติตประชากรศาสตร์ ประชากรและเคหะ [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [สืบค้นเมื่อ 11

พ.ค. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://statbbi.nso.go.th/staticreport/page/sector/th/01.aspx

Krejcie RV, Morgan DW. Determining sample size for research activities. Educ Psychol Meas

;30:607-10.

Best JW. Research in Education. 3rd ed. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall; 1997.

อังศินันท์ อินทรกำแหง. การสร้างและพัฒนาเครื่องมือความรอบรู้ด้านสุขภาพของคนไทย [อินเทอร์เน็ต].

[สืบค้นเมื่อ 10 เม.ย. 2565]. แหล่งข้อมูล: http://bsris.swu.ac.th/upload/268335.pdf

ณิตชาธร ภาโนมัย, ธนันรักษ์ วัชราธร, ธีรศักดิ์ พาจันทร์, ชาตรี เจริญชีวะกุล. ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการใช้

กัญชาทางการแพทย์ของผู้ป่วยมะเร็งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย. วารสารวิจัยและพัฒนา

ด้านสุขภาพ 2565;8(1):49-67.

Purcell DJ, Cavanaugh G, Thomas-Purcell KB, Caballero J, Waldrop D, Ayala V, et al. e-Health

literacy scale, patient attitudes, medication adherence, and internal locus of control. HLRP

;7(2):e80-8.

เบญจวรรณ พูนธนานิวัฒน์กุล, เจมส์ พึ่งผล, สุวภัทร บุญเรือน, วันเพ็ญ ยอดคง, ณัฐพล ชมภูธวัช, พรชัย

แช่มตา. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกใช้กัญชาทางการแพทย์ของผู้รับบริการด้านการแพทย์แผนไทย

ในสถานพยาบาลคัดสรร. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ 2565;5(1):47-61.

Iranpour A, Karamoozian A, Golzadeh F, Aligol M. Investigating health literacy level and

related factors among adults in Qom. MEJRH 2023;10(3):e134167.

Felnhofer A, Kothgassner OD, Stoll A, Klier C. Knowledge about and attitudes towards

medical cannabis among Austrian university students. Complement Ther Med

;58:102700.

Bruce D, Grove TJ, Foster E, Shattell M. Gender differences in medical cannabis use:

symptoms treated, physician support for use, and prescription medication discontinuation.

J Womens Health (Larchmt) 2021;30(6):857-63.

Mallik S, Starrels JL, Shannon C, Edwards K, Nahvi S. “An undercover problem in the Muslim

community”: A qualitative study of imams’ perspectives on substance use. J Subst Abuse

Treat 2021;123:108224.

Kolb DA. Experiential learning: experience as the source of learning and development.

Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall; 1984.

Kruger DJ, Kruger JS, Collins RL. Cannabis enthusiasts’ knowledge of medical treatment

effectiveness and increased risks from cannabis use. Am J Health Promot 2020;34(4):436-39.

Chen W, Ren H, Wang N, Xiong Y, Xu F. The relationship between socioeconomic position

and health literacy among urban and rural adults in regional China. BMC Public Health

;21(1):527.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-24

วิธีการอ้างอิง