การวิจัยและพัฒนารูปแบบคลินิกเวชศาสตร์วิถีชีวิตสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลเทศบาลนครอุดรธานี

บทคัดย่อ

โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญทั้งในระดับโลกและประเทศไทย การรักษาแบบดั้งเดิมมักเน้นการใช้ยา แต่การปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตได้รับการยอมรับว่าเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบคลินิกเวชศาสตร์วิถีชีวิตสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่โรงพยาบาลเทศบาลนครอุดรธานี เป็นการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ (1) วิเคราะห์สถานการณ์ และความต้องการ (2) ออกแบบและพัฒนารูปแบบคลินิก และ (3) ทดลองนำร่องและประเมินผล โดยจัดดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2567 ถึงมีนาคม พ.ศ. 2568 ผลการวิเคราะห์สถานการณ์พบว่า โรงพยาบาลมีผู้ป่วยเบาหวานจำนวน 969 คน ควบคุมเบาหวานได้ (HbA1C <7%) ร้อยละ 29 การดูแล ในรูปแบบเดิมยังขาดระบบการให้คำแนะนำด้านการออกกำลังกาย การจัดการความเครียดและการนอนหลับ ดังนั้นรูปแบบคลินิกที่พัฒนาขึ้นจึงประกอบด้วยการดูแลแบบสหวิชาชีพ ครอบคลุมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม 6 ด้านตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิต การศึกษาเก็บข้อมูลจากผู้ป่วยจำนวน 22 ราย ที่เข้าร่วมโครงการ 3 เดือน ผลการศึกษาพบว่า หลังเข้าร่วม ค่า HbA1C ลดลงอย่างมีนัยสำคัญจาก 7.9±1.3 เป็น 6.5±1.3 (p<0.001) ความดันโลหิตซิสโตลิกเฉลี่ยลดลงจาก 144.3 เป็น 135.0 มม.ปรอท (p=0.014) รอบเอวลดลง 4.0 ซม. (p<0.001) และคะแนนพฤติกรรมสุขภาพเพิ่มขึ้นจาก 33.9 เป็น 41.5 คะแนน (p<0.001) และผู้ป่วยมีความพึงพอใจต่อบริการในระดับสูงมาก ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า รูปแบบคลินิกเวชศาสตร์วิถีชีวิตที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลที่ดีต่อผลลัพธ์ทางคลินิกและพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อย่างไรก็ตาม ควรทำการศึกษาระยะยาวโดยมีกลุ่มเปรียบเทียบเพื่อยืนยันประสิทธิผลและความเป็นไปได้ในการนำไปใช้ในบริบทที่หลากหลาย