การศึกษาซีโรทัยป์และจีโนทัยป์ไวรัสเดงกีที่ก่อโรคไข้เลือดออกในประเทศไทยปี พ.ศ. 2567
คำสำคัญ:
ไวรัสเดงกี, ซีโรไทป์, จีโนไทป์, โรคไข้เลือดออกบทคัดย่อ
โรคไข้เลือดออกเดงกียังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่มีความสำคัญในประเทศไทย โดยมีจำนวนผู้ป่วยสูงในแต่ละปี โดยเฉพาะช่วงฤดูฝน ความรุนแรงของโรคแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และอาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม แม้ว่าจะมีการพัฒนาวัคซีนป้องกันโรคเดงกีแล้ว แต่การนำมาใช้ยังคงอยู่ในวงจำกัด และยังมีการประเมินการใช้วัคซีนในสถานการณ์ทางระบาดวิทยาที่แตกต่างกันอย่างต่อเนื่อง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา serotype และ genotype ของไวรัสเดงกีที่มีการระบาดในประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2567 ตัวอย่างถูกเก็บรวบรวมจากหลายจังหวัด เพื่อประเมินการกระจายตัวของซีโรไทป์ในระดับประเทศ รวมตัวอย่างทั้งหมด 1,000 ตัวอย่าง จากผู้ป่วยสงสัยติดเชื้อเดงกีที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นไข้เลือดออก หรือให้ผลบวกต่อ NS1 antigen โดยมีการเก็บข้อมูลประชากรศาสตร์ ได้แก่ เพศ อายุ จังหวัด และเดือนที่เริ่มป่วย ทำการตรวจหาซีโรไทป์ของไวรัสเดงกีด้วยวิธี real-time RT-PCR จาก 934 ตัวอย่าง ผลการศึกษาพบไวรัสเดงกีครบทั้ง 4 ซีโรไทป์ ได้แก่ ไวรัสเดงกี 1 (ร้อยละ 41.43) ไวรัสเดงกี 2 (ร้อยละ 33.94) ไวรัสเดงกี 3 (ร้อยละ 11.99) และไวรัสเดงกี 4 (ร้อยละ 11.67) และพบการติดเชื้อร่วมร้อยละ 0.96 การวิเคราะห์จีโนไทป์ด้วยวิธี next generation sequencing (NGS) จำนวน 65 ตัวอย่าง พบว่า ไวรัสเดงกี 1 ส่วนใหญ่เป็น genotype I (ร้อยละ 94.44) ขณะที่พบ genotype V จำนวน 1 ตัวอย่าง (ร้อยละ 5.56) จากนักท่องเที่ยวชาวบราซิล ซึ่งมีรายงานในประเทศไทยค่อนข้างน้อย สำหรับไวรัสเดงกี 2 พบ genotype V และ genotype II ส่วนไวรัสเดงกี 3 และไวรัสเดงกี 4 พบ genotype III และ genotype I ทั้งหมดตามลำดับ การวิเคราะห์สายวิวัฒนาการยืนยันว่าตัวอย่างจากประเทศไทยจัดกลุ่มร่วมกับสายพันธุ์ที่เคยรายงานในภูมิภาคเดียวกัน การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า ไวรัสเดงกีทั้ง 4 ซีโรไทป์มีการกระจายตัวทั่วประเทศ โดยไวรัสเดงกี 1 เป็นซีโรไทป์ที่พบมากที่สุด แต่ยังไม่พบการเปลี่ยนแปลงที่เด่นชัดของการกระจายตัวของจีโนไทป์ในตัวอย่างที่วิเคราะห์ ผลการศึกษานี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง เพื่อติดตามวิวัฒนาการของไวรัสและการเปลี่ยนแปลงของการกระจายตัวของจีโนไทป์ ข้อมูลจากการศึกษานี้สามารถใช้เป็นประโยชน์ในการเฝ้าระวังโรค การเตรียมความพร้อมรับการระบาด และสนับสนุนการพัฒนาวิธีวินิจฉัยและวัคซีนในอนาคต
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Secretariat of Fifty-fifth World Health Assembly. Dengue prevention and control. Provisional Agenda Item
;13(14):218-20.
Alvarez DE, Lodeiro MF, Filomatori CV, Fucito DS, Mondotte JA, Gamarnik AV. Structural and functional analysis of dengue
virus RNA. Novartis Foundation Symposium 2006;277:120-32.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการวินิจฉัยและดูแลรักษาผู้ป่วยโรคไข้เลือดออก (ฉบับย่อ). พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: บียอนด์
เอ็นเทอร์ไพรซ์; 2566.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. ไข้เลือดออกเดงกี [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 16 ต.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล:
https://ddc.moph.go.th/disease_detail.php?d=44
ปภานิจ สวงโท, โรม บัวทอง. โรคติดเชื้อเด็งกี (ไข้เด็งกี ไข้เลือดออกเด็งกี ไข้เลือดออกช็อกเด็งกี): สรุปรายงานการเฝ้าระวังโรค ประจำปี 2556.
นนทบุรี: สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค; 2556.
กองโรคติดต่อนำโดยแมลง กรมควบคุมโรค. การคาดการณ์สถานการณ์โรคไข้เลือดออก พ.ศ. 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2567
[สืบค้นเมื่อ 10 ต.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://lookerstudio.google.com/reporting/43e588b9-9773-4918-a56b-
d446496e61/page/p_48wsohppdd
Hamel R, Surasombatpattana P, Wichit S, Dauvé A, Donato C, Pompon J, et al. Phylogenetic analysis revealed
the co-circulation of four dengue virus serotypes in Southern Thailand. PLOS One 2019;14(9):e0221179.
Phumee A, Buathong R, Boonprasert K. Genetic diversity and circulation of dengue virus in Bangkok, Thailand,
–2020. Viruses 2021;13(9):1730.
Phadungsombat J, Lin M, Srimark N, Yamanaka A, Nakayama EE, Moolasart V, et al. Emergence of genotype
Cosmopolitan of dengue virus type 2 and genotype III of dengue virus type 3 in Thailand. PLOS One
;13(11):e0207220.
Weaver SC, Vasilakis N. Molecular evolution of dengue viruses: contributions of phylogenetics to understanding
dengue emergence and epidemiology. Viruses 2023;15(6):1234.
QIAGEN. QIAamp viral RNA mini handbook. Hilden, Germany: QIAGEN; 2023.
CerTest Biotec SL. VIASURE dengue serotyping real time PCR detection kit: instructions for use. Zaragoza, Spain: CerTest
Biotec; 2019.
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์. การเพาะเชื้อไวรัสเดงกีโดยใช้เซลล์ C6/36. นนทบุรี: กรมวิทยาศาสตร์การ
แพทย์; 2567.
Illumina. Illumina DNA prep reference guide. San Diego, CA: Illumina; 2020.
Afgan E, Baker D, Batut B, van den Beek M, Bouvier D, Čech M, et al. The Galaxy platform for accessible, reproducible
and collaborative biomedical analyses: 2018 update. Nucleic Acids Res 2018;46(1):537-44.
Altschul SF, Gish W, Miller W, Myers EW, Lipman DJ. Basic local alignment search tool. J Mol Biol 1990;215(3):403-10.
Yoksan S, Chaiyo K, Rajakam S, Kerdkriangkrai S, Khawsithiwong P, Rabablert J. Molecular epidemiology of dengue
viruses isolated from patients with suspected dengue fever in Bangkok, Thailand during 2006-2015. Southeast Asian
J Trop Med Public Health 2018;49(4):604-16.
Hall TA. BioEdit: a user-friendly biological sequence alignment editor and analysis program for Windows 95/98/NT.
Nucleic Acids Symp Ser 1999;41:95-8.
Kumar S, Stecher G, Li M, Knyaz C, Tamura K. MEGA X: molecular evolutionary genetics analysis across computing
platforms. Mol Biol Evol 2018;35(6):1547-9.
Murray NEA, Quam MB, Wilder-Smith A. Epidemiology of dengue: past, present and future prospects. Clin Epidemiol
;5:299–309.
Messina JP, Brady OJ, Golding N, Kraemer MUG, Wint GRW, Ray SE, et al. The current and future global distribution
and population at risk of dengue. Nat Microbiol 2019;4(9):1508–15.
Panich T, Chamnanruksa S, Posanacharoen A, Meepandee L, Phunikom N, Somasa P, et al. Epidemiological of Dengue
Virus in Thailand 2023. Poster presented at the 33rd Annual Meeting of the Virology Society of Thailand; 2024 Nov
–29; Bangkok, Thailand. Bangkok: Virology Association (Thailand); 2024.
Katzelnick LC, Harris E. The use of longitudinal cohorts for studies of dengue viral pathogenesis and protection.
Curr Opin Virol 2017;24:51–8.
Guzman MG, Harris E. Dengue. Lancet 2015;385(9966):453–65.
Cummings DAT, Iamsirithaworn S, Lessler JT, McDermott A, Prasanthong R, Nisalak A, et al. The impact of the
demographic transition on dengue in Thailand: insights from a statistical analysis and mathematical modeling.
PLOS Med 2009;6(9):e1000139.
Bhatt S, Gething PW, Brady OJ, Messina JP, Farlow AW, Moyes CL, et al. The global distribution and burden of dengue.
Nature 2013;496(7446):504–7.
Kraemer MUG, Reiner RC Jr, Brady OJ, Messina JP, Gilbert M, Pigott DM, et al. Past and future spread of the arbovirus
vectors Aedes aegypti and Aedes albopictus. Nat Microbiol 2019;4(5):854–63.
Stoddard ST, Morrison AC, Vazquez-Prokopec GM, Paz-Soldan V, Kochel TJ, Kitron U, et al. The role of human movement
in the transmission of vector-borne pathogens. PLOS Negl Trop Dis 2009;3(7):e481.
Hii YL, Rocklöv J, Ng N, Tang CS, Pang FY, Sauerborn R. Climate variability and increase in intensity and magnitude of
dengue incidence in Singapore. Glob Health Action 2009;2:2036.
Twiddy SS, Holmes EC, Rambaut A. Inferring the rate and time-scale of dengue virus evolution. Mol Biol Evol
;20(1):122–9.
Lambrechts L, Scott TW, Gubler DJ. Consequences of the expanding global distribution of Aedes albopictus for dengue
virus transmission. PLOS Negl Trop Dis 2010;4(5):e646.
Holmes EC, Twiddy SS. The origin emergence and evolutionary genetics of dengue virus. Infect Genet Evol 2003;3(1):
–28.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
