การจัดบริการสุขภาพภายใต้รูปแบบเขตสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุไทย

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการจัดบริการสุขภาพในเขตสุขภาพที่ส่งเสริม ความเป็นธรรมสำหรับผู้สูงอายุภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ แบบกรณีศึกษา เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 18 คน ประกอบด้วยผู้บริหารระดับเขตและจังหวัด 8 คน และผู้ปฏิบัติงานด้านสาธารณสุขระดับอำเภอและหน่วยบริการปฐมภูมิ 10 คน ในเขตสุขภาพที่ 2 และเขตสุขภาพที่ 3 ผู้ให้ข้อมูลถูกคัดเลือกแบบเจาะจงจากผู้ที่มีบทบาทเกี่ยวข้องกับการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลคือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง พัฒนาตามกรอบแนวคิด Six Building Blocks Plus (SBBP) ครอบคลุม 7 ประเด็น ได้แก่ การให้บริการสุขภาพ ระบบกำลังคน ระบบข้อมูล การเข้าถึงยาที่จำเป็น ระบบงบประมาณ ภาวะผู้นำและธรรมาภิบาล และการมีส่วนร่วมของประชาชน ข้อมูลถูกวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา เพื่อแยกประเด็นหลัก และการวิเคราะห์แก่นสาระ เพื่อสังเคราะห์กลไกเชิงระบบที่ส่งผลต่อความเป็นธรรมทางสุขภาพของผู้สูงอายุ ผลการศึกษาพบว่า ระบบเขตสุขภาพมีบทบาทสำคัญต่อการสร้างความเป็นธรรม โดยแสดงให้เห็นกลไกหลัก 4 ด้าน ได้แก่ การบริหารจัดการเชิงพื้นที่และระบบคลังสุขภาพที่เพิ่มการเข้าถึงบริการ การจัด ทำงบประมาณบนฐานข้อมูลระดับพื้นที่ ธรรมาภิบาลและภาวะผู้นำที่ส่งเสริมการกำกับติดตาม และการมี ส่วนร่วมของประชาชนและผู้สูงอายุในกระบวนการวางแผน โดยสรุป เขตสุขภาพมีศักยภาพในการขับเคลื่อนระบบบริการสุขภาพเพื่อความเป็นธรรมของผู้สูงอายุอย่างยั่งยืน ผ่านการบริหารเชิงพื้นที่ การใช้ข้อมูลที่โปร่งใส และการบูรณาการความร่วมมือทุกระดับ