การประเมินความเสี่ยงของกรดเบนโซอิก กรดซอร์บิก และกรดโพรพิโอนิก ในอาหารเจช่วงเทศกาลถือศิลกินผักในจังหวัดตรัง

ผู้แต่ง

  • สมศรี เอียดเกลี้ยง ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 12/1 ตรัง กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
  • สุนทรี ทองสม ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 12/1 ตรัง กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
  • อลิสรา เรืองขำ ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ 12/1 ตรัง กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

คำสำคัญ:

การประเมินความเสี่ยง, กรดเบนโซอิก, กรดซอร์บิก, กรดโพรพิโอนิก, ผลิตภัณฑ์จากแป้งและถั่วเหลือง

บทคัดย่อ

เทศกาลถือศีลกินผักเป็นหนึ่งในเทศกาลที่สำคัญของจังหวัดตรัง การศึกษาครั้งมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความเสี่ยงการได้รับวัตถุกันเสียจากอาหารช่วงเทศกาลกินเจ โดยศึกษาปริมาณวัตถุกันเสียชนิดกรดเบนโซอิก กรดซอร์บิก และกรดโพรพิโอนิกในอาหาร 3 ประเภท คือ เต้าหู้ โปรตีนเกษตร/เนื้อเทียม เบเกอรี่ ในปี พ.ศ. 2563, 2565 และ 2567 จำนวน 81 ตัวอย่าง ทดสอบด้วยเทคนิค high performance liquid chromatography (HPLC) และประเมินความเสี่ยงเปรียบเทียบกับปริมาณการได้รับสัมผัสกับค่าปริมาณที่บริโภคได้ต่อวัน (acceptable daily intake: ADI) พบว่า เต้าหู้ตรวจพบกรดเบนโซอิก 14 ตัวอย่าง (ร้อยละ 87.5) และพบกรดซอร์บิก 12 ตัวอย่าง (ร้อยละ 12.5) โปรตีนเกษตร/เนื้อเทียมพบกรดเบนโซอิก 33 ตัวอย่าง (ร้อยละ 67.3) และพบกรดซอร์บิก 10 ตัวอย่าง (ร้อยละ 20.4) เบเกอรี่พบกรดเบนโซอิก 16 ตัวอย่าง (ร้อยละ 100.0) พบกรดซอร์บิก 5 ตัวอย่าง (ร้อยละ 31.3) และพบกรดโพรพิโอนิก 10 ตัวอย่าง (ร้อยละ 43.8) ทั้งนี้ ผลการประเมินความเสี่ยงของการได้รับสัมผัสกรดเบนโซอิกและกรดซอร์บิกในอาหารเจ พบว่า ต่ำกว่าค่าปริมาณที่บริโภคได้ต่อวัน ทั้งระดับเฉลี่ยและระดับที่ 97.5 เปอร์เซ็นไทล์ โดยปริมาณการได้รับสัมผัสของกรดเบนโซอิกมีค่าสูงสุดในเต้าหู้ คือ 0.0846% ADI และต่ำสุดในโปรตีนเกษตร/เนื้อเทียม คือ 0.0167% ADI ในขณะที่ปริมาณการได้รับสัมผัสของกรดซอร์บิกมีค่าสูงสุดในโปรตีนเกษตร/เนื้อเทียม คือ 0.0025% ADI และต่ำสุดในเบเกอรี่ คือ 0.0017% ADI ในขณะที่การประเมินความเสี่ยงได้รับสัมผัสกรดโพรพิโอนิกในเบเกอรี่ไม่ระบุค่าปริมาณที่บริโภคได้ต่อวัน แสดงถึงผู้บริโภคอาหารเจยังคงปลอดภัยจากปริมาณกรดเบนโซอิกและกรดซอร์บิกจากการบริโภคอาหารเจ

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. เมนูคู่ครัว อาหารเจสู่สุขภาพ [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 29 ม.ค. 2568].

แหล่งข้อมูล: https://nutrition2.anamai.moph.go.th/th/book/194302

Hazan R, Levine A, Abeliovich H. Benzoic acid, a weak organic acid food preservative, exerts specific effects on

intracellular membrane trafficking pathways in Saccharomyces cerevisiae. Appl Environ Microbiol 2004;70(8):4449–57.

วีรยา การพานิช. การหาปริมาณและการประมาณความเสี่ยงของกรดเบนโซอิกและเบนซีนในเครื่องดื่มแต่งกลิ่นรส. วารสารพิษวิทยาไทย

;37(2):20-40.

พัชราภรณ์ เกียรตินิติประวัติ, ชรินรัตน์ ศิริธรรม, อรุณี ศิริปี. การประเมินความเสี่ยงของการได้รับสัมผัสกรดเบนโซอิกและกรดซอร์บิกจากการ

บริโภคหมูยอในเขตสุขภาพที่ 10. วารสารอาหารและยา 2564;28(3):34-44.

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์เผยผลตรวจเฝ้าระวังอาหารที่นิยมรับประทานในช่วงเทศกาลกินเจ

[อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 9 เม.ย. 2569]. แหล่งข้อมูล: https://www.dmsc.moph.go.th/th/download/3304/nw/1981

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ผงะ! สำรวจอาหารเจ “กทม.-ปริมณฑล” เจอดีเอ็นเอเนื้อสัตว์ปนเปื้อน [อินเทอร์เน็ต]. 2564

[สืบค้นเมื่อ 15 ม.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://www.nationtv.tv/news/378845128#goog_rewarded

กระทรวงสาธารณสุข. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ เงื่อนไข วิธีการใช้ และอัตราส่วนของวัตถุเจือปนอาหาร ว่าด้วยวัตถุ

เจือปนอาหาร (ฉบับที่ 444) พ.ศ. 2566. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 140, ตอนพิเศษ 306 ง (ลงวันที่ 6 ธันวาคม 2566).

World Health Organization. Evaluations of the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA) [Internet].

[cited 2025 Jan 15]. Available from: http://apps.who.int/food-additives-contaminants-jecfa-database/search.aspx

Golzar J, Noor S, Tajik O. Convenience sampling. International Journal of Education & Language Studies 2022;1(2):72-7.

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. DMSc F 1072: การวิเคราะห์ปริมาณกรดเบนโซอิกและกรดซอร์บิกในอาหารโดย HPLC.

วิธีมาตรฐานสำหรับการวิเคราะห์อาหาร เล่มที่ 5. พิมพ์ครั้งที่ 1. นนทบุรี: กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์; 2560.

พัจนภา วงษาพรหม, เวณิกา เบ็ญจพงษ์, วีรยา การพานิช, ปราณี พัฒนกุลอนันต์. การประเมินความเสี่ยงของการได้รับสัมผัสกรดเบนโซอิก

และกรดซอร์บิกจากการบริโภคเครื่องแกงเผ็ดของประชากรในเขตกรุงเทพมหานคร และสุพรรณบุรี. วารสารพิษวิทยาไทย 2552;24(1):17-26.

สำนักงานมาตรฐานสินค้าและระบบคุณภาพ. ข้อมูลการบริโภคอาหารของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตร

และอาหารแห่งชาติ; 2559.

Latimer GW Jr. Official Methods of Analysis of AOAC International. 22nd ed. Rockville (MD): AOAC Publications; 2023.

Zamal S, Huda MS, Rahman MM, Haque MA, Kabir M. Effect of preservatives on the shelf life of soy tofu. Eco-friendly

Agril J 2013;6(7):124-7.

Lim BT, Foo MK. A simple preservation system for extending the shelf-life of tofu. MARDI Res J 1993;21(2):151-6.

Suhr KI, Nielsen PV. Effect of weak acid preservatives on growth of bakery product spoilage fungi at different water

activities and pH values. Int J Food Microbiol 2004;95(1):67-78.

Debonne E, Giannotti G, Verbeke C, Eeckhout M, Devlieghere F. Growth/no-growth models of propionic and sorbic acid

for bread and cake moulds. Food Control 2023;152:110-7.

ปวีณ์ดา ศรีพนารัตนกุล, เวณิกา เบ็ญจพงษ์, ปิยนุช วิเศษชาติ, ปราณี พัฒนกุลอนันต์, วีรยา การพานิช. การประเมินความเสี่ยงของการได้รับ

สัมผัสกรดเบนโซอิกและกรดซอร์บิกจากการบริโภคอาหารประเภทไส้กรอกและหมูยอของคนไทย. วารสารพิษวิทยาไทย 2552;24(1):27-36.

ปราณี พัฒนกุลอนันต์, เวณิกา เบ็ญจพงษ์, จักรกฤษณ์ สกลกิตตินภากุล, หัสยา อมราสกุลทรัพย์, พรรษมนต์ พงศ์อิทธิโภคิน, ปิยนุช วิเศษชาติ,

และคณะ. วัตถุกันเสียและสีสังเคราะห์ในไส้กรอกที่จำหน่ายในและนอกโรงเรียนจังหวัดนครปฐม. วารสารพิษวิทยาไทย 2559;31(2):39-54.

Ling MP, Lien KW, Wu CH, Ni SP, Huang HY, Hsieh DPH. Dietary exposure estimates for preservatives benzoic acid and

sorbic acid in the total diet in Taiwan. J Agric Food Chem 2015;63(7):2074-82.

Shin JW, Kim JB, Cho HJ, Suh HJ. Estimated daily intakes of benzoic acid and sorbic acid in South Korea. J Food Nutr Res

;56(3):244-54.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-14

วิธีการอ้างอิง