ปัจจัยทำนายการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษา จังหวัดพะเยา
คำสำคัญ:
บุหรี่ไฟฟ้า, นักเรียนอาชีวศึกษา, พฤติกรรมการสูบบุหรี่, ปัจจัยด้านสังคม, ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมบทคัดย่อ
การศึกษาแบบภาคตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษา จังหวัดพะเยา กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนอาชีวศึกษา ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ ชั้นปีที่ 1–3 จำนวน 361 คน ได้จากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณ
ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนอาชีวศึกษาสูบบุหรี่ไฟฟ้า ร้อยละ 18.84 ปัจจัยที่ทำนายการสูบบุหรี่ไฟฟ้า อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ผลการเรียนเฉลี่ยสะสม (Adj. OR = 2.13, 95% CI = 1.093–4.144) สมาชิกในครอบครัวสูบบุหรี่ไฟฟ้า (Adj. OR = 3.47, 95% CI = 1.317–9.136) ปัจจัยด้านสังคม (Adj. OR = 4.71, 95% CI = 2.262–9.820) ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม (Adj. OR = 2.05, 95% CI = 1.048–4.016) ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการป้องกันการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในนักเรียนอาชีวศึกษาควรมุ่งเน้นการจัดการปัจจัยด้านครอบครัว สังคม และสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการส่งเสริมผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สถานศึกษาควรพัฒนาแนวทางเฝ้าระวังและกิจกรรมเสริมสร้างทักษะการปฏิเสธแรงกดดันทางสังคม รวมถึงการสร้างสภาพแวดล้อมในสถานศึกษาที่ปลอดจากบุหรี่ไฟฟ้าอย่างเป็นรูปธรรม
เอกสารอ้างอิง
กองงานคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2567). ข้อมูลวิชาการเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า. https://www.thasamed.go.th/datacenter/doc_download/a_160525_153105.pdf?utm_source=chatgpt.com
คุณัญญา เชิดสุข พรนภา หอมสินธุ์ และรุ่งรัตน์ศรีสุริยเวศน์. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักเรียนอาชีวศึกษาหญิงจังหวัดฉะเชิงเทรา. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 51(4), 56-71.
จีรภัทร์ รัตนชมภู และจักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ. (2565). รูปแบบการป้องกันการใช้บุหรี่ไฟฟ้ารายใหม่ของนักศึกษาอาชีวศึกษาภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยนเรศวร. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/5857
พงษ์ศักดิ์ อ้นมอย ชนุตา พาโพนงาม นฤมล ลาวน้อย อาทิตยา บัวเรือง ธิรดา จันทร์รุ่งเรือง และอัมพวัน บุญรอด. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชน จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 31(2), S197-S205. https://thaidj.org/index.php/JHS/article/view/12578/10444
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สป. กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). สารสนเทศด้านการศึกษา ปีการศึกษา 2568 สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดพะเยา กระทรวงศึกษาธิการ. https://edustatistics.moe.go.th/phayao/#
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2564). สำรวจพฤติกรรมด้านสุขภาพของประชากร พ.ศ. 2564: บทสรุปผลสำหรับผู้บริหาร. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ. https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2023/20230505110449_84709.pdf?utm_source=chatgpt.com
หนึ่งฤดี นิ่มนุช และจักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ. (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อการใช้บุหรี่อิเล็กทรอนิกส์ของนักศึกษาอาชีวศึกษาจังหวัดแห่งหนึ่งในภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย. http://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/6133
Benjakul, S., Nakju, S., & Termsirikulchai, L. (2023). Factors associated with e-cigarette use among vocational students: A cross-sectional multistage cluster survey, Thailand. Tobacco Induced Diseases, 21, 120. DOI: 10.18332/tid/170421 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10535840/
Bloom, B. S., Madaus, G. F., & Hastings, J. T. (1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. McGraw-Hill.
Choi, R., & Kang, H. G. (2021). Intention to quit smoking according to smoking preferences and perceptions of electronic cigarettes among university students in South Korea. Medicine, 100(48), e28133. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35049244/
Daniel WW. Biostatistics : a foundation for analysis in the health sciences. 8th. Hoboken, N.J. : Wiley/John Wiley & Sons; 2005.
Deng, H., Fang, L., Zhang, L., Li, J., Wang, J., Wang, F., & Zheng, P. (2024). Susceptibility to e-cigarette among high school students: a study based on the ecological model of health behavior. Frontiers in Public Health, 12, 1395717. https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2024.1395717/full
Eaton, D. L., Kwan, L. Y., & Stratton, K. (Eds.). (2018). Public health consequences of e-cigarettes. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20183318811
Grana, R., Benowitz, N., & Glantz, S. A. (2014). E-cigarettes: a scientific review. Circulation, 129(19), 1972-1986. https://www.ahajournals.org/doi/full/10.1161/CIRCULATIONAHA.114.007667
Kuder G. F. & Richardson M. W. . (1937). The theory of the estimation of test reliability. Psychometrika, 2(3), 151-160. https://doi.org/10.1007/BF02288391
Hanafin, J., Sunday, S., & Clancy, L. (2022). Sociodemographic, personal, peer, and familial predictors of e-cigarette ever use in ESPAD Ireland: A forward stepwise logistic regression model. Tobacco induced diseases, 20, 12. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8809134/
Jayakumar, N., O’Connor, S., Diemert, L., & Schwartz, R. (2020). Predictors of e-cigarette initiation: findings from the youth and young adult panel study. Tobacco Use Insights, 13, 1179173X20977486. https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/1179173X20977486
Kitipong Ruanphet, Jatuporn Luangubol, Sumattana Klangkarn. (2025). Determinants of Electronic Cigarette Use Among Vocational Students in Buriram Province, Thailand: An Examination of Behavioral and Environmental Influences. Journal of Public Health and Development, 23(1), 72-86. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/AIHD-MU/article/view/271450
McLeroy, K. R., Bibeau, D., Steckler, A., & Glanz, K. (1988). An ecological perspective on health promotion programs. Health education quarterly, 15(4), 351-377. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3068205/
Cronbach Lee J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297-334. https://doi.org/10.1007/BF02310555
Patanavanich, R., Aekplakorn, W., Glantz, S. A., & Kalayasiri, R. (2021). Use of e-cigarettes and associated factors among youth in Thailand. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention: APJCP, 22(7), 2199. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34319044/
Sompa, S. I., Zettergren, A., Ekström, S., Upadhyay, S., Ganguly, K., Georgelis, A., Ljungman, P., Pershagen, G., Kull, I., Melén, E., Palmberg, L. & Bergström, A. (2022). Predictors of electronic cigarette use and its association with respiratory health and obesity in young adulthood in Sweden; findings from the population-based birth cohort BAMSE. Environmental Research, 208, 112760. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35065933/
Struik, L. L., O'Loughlin, E. K., Riglea, T., & O'Loughlin, J. L. (2022). Predictors of past-year e-cigarette use among young adults. Preventive medicine reports, 29, 101965. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36161135/
Thongsutt, T., Yusote, C., Jubprang, S., Sasisuwan, A., Poonchuay, N., Chanawong, A., Sottiyotin, T., Laopaiboonkun, S. & Muthanna, F. M. (2023). Factors associated with knowledge and attitude towards e-cigarettes among undergraduate students in Thailand: a cross-sectional study. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP, 24(1), 353. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36853305/
World Health Organization. (2023). E-cigarettes contain hazardous substances, addictive and harmful. World Health Organization, Geneva. https://www.who.int/thailand/news/feature-stories/detail/e-cigarettes-contain-hazardous-substances--addictive-and-harmful
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคเหนือ)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
