ผลกระทบของมารดาและทารกในหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเบาหวานและความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ในโรงพยาบาลวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
เบาหวานขณะตั้งครรภ์, ความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์, ผลกระทบของมารดา, ผลกระทบของทารกในครรภ์บทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางมารดาและทารกระหว่างหญิงตั้งครรภ์ที่มี ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes Mellitus; GDM) ร่วมกับ ภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ (Hypertensive Disorders of Pregnancy; HDP) และหญิงตั้งครรภ์ปกติ
วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลัง (Retrospective cohort study) ดำเนินการในหญิงตั้งครรภ์ที่มาคลอดที่โรงพยาบาลวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ระหว่างมกราคม พ.ศ. 2562 ถึงธันวาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 274 ราย แบ่งเป็นกลุ่ม GDM ร่วมกับ HDP 137 ราย และกลุ่มตั้งครรภ์ปกติ 137 ราย ผลลัพธ์ที่ศึกษาได้แก่ ผลลัพธ์ทางมารดา และผลลัพธ์ทางทารก วิเคราะห์ความแตกต่างด้วยสถิติเชิงพรรณนาและคำนวณค่าความเสี่ยงสัมพัทธ์ (Risk Ratio) และ Adjusted Risk Ratio
ผลการศึกษา: ผลลัพธ์ของมารดาระหว่างกลุ่ม GDM ร่วมกับ HDP และกลุ่มตั้งครรภ์ปกติที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ การผ่าตัดคลอด (ร้อยละ 46.0 เทียบกับ 16.1; p-value<0.01) ภาวะตกเลือดหลังคลอด (ร้อยละ 33.6 เทียบกับ 15.3; p-value <0.01) และการคลอดก่อนกำหนด (ร้อยละ 18.2 เทียบกับ 7.3; p-value <0.01) สำหรับผลลัพธ์ของทารก พบว่ากลุ่ม GDM ร่วมกับ HDP มีอุบัติการณ์ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (ร้อยละ 37.2 เทียบกับ 17.5; p-value<0.01) ภาวะตัวเหลือง (ร้อยละ 39.4 เทียบกับ 24.1; p-value <0.01) และภาวะหายใจลำบาก (ร้อยละ 51.8 เทียบกับ 23.4; p-value <0.01) สูงกว่ากลุ่มตั้งครรภ์ปกติ หลังปรับปัจจัยกวนพบว่ากลุ่ม GDM ร่วมกับ HDP มีความเสี่ยงต่อการผ่าตัดคลอด (aRR 2.19; 95% CI 1.34–3.56) ภาวะตกเลือดหลังคลอด (aRR 2.10; 95% CI 1.23–3.56) การคลอดก่อนกำหนด (aRR 2.59; 95% CI 1.17–5.74) และภาวะหายใจลำบากของทารก (aRR 2.11; 95% CI 1.43–3.12) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
สรุปผล: หญิงตั้งครรภ์ที่มี GDM ร่วมกับ HDP มีความเสี่ยงต่อผลลัพธ์ที่ไม่พึงประสงค์ทั้งด้านมารดาและทารกสูงกว่ากลุ่มตั้งครรภ์ปกติอย่างมีนัยสำคัญ การเฝ้าระวังและดูแลอย่างใกล้ชิดจึงมีความสำคัญในกลุ่มดังกล่าว
คำสำคัญ: เบาหวานขณะตั้งครรภ์, ความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์, ผลกระทบของมารดา, ผลกระทบของทารกในครรภ์
เอกสารอ้างอิง
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี, สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษัท ศรีเมืองการพิมพ์ จำกัด; 2566.
Wang H, Li N, Chivese T, Werfalli M, Sun H, Yuen L, et al. IDF Diabetes Atlas: Estimation of Global and Regional Gestational Diabetes Mellitus Prevalence for 2021 by International Association of Diabetes in Pregnancy Study Group's Criteria. Diabetes Res Clin Pract. 2022;183:109050. Doi:10.1016/j.diabres.2021.109050.
Gitlin ES, Demetres M, Vaidyanathan A, Palmer N, Lee H, Loureiro S, et al. The prevalence of gestational diabetes among underweight and normal weight women worldwide: a scoping review. Front Clin Diabetes Healthc. 2024;5:1415069. Doi:10.3389/fcdhc.2024.1415069.
มยุรี ประเสริฐกุล. ความชุกและปัจจัยเสี่ยงต่อโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ โรงพยาบาลชัยภูมิ. ชัยภูมิเวชสาร. 2016;36(1):16-24.
Prasit K, Boriboonhirunsarn D. Prevalence of gestational diabetes diagnosed before 24 weeks of gestation. Thai J Obstet Gynaecol. 2022;30:423-31.
วลัยลักษณ์ สุวรรณภักดี, มลิวัลย์ บุตรดำ, ทัศณีย์ หนูนารถ, เบญจวรรณ ละหุการ. ภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์: บทบาทพยาบาลกับการดูแล. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2019;2(9):100-13.
สมชาย ธนวัฒนาเจริญ. โรคเบาหวานในสตรีตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes Mellitus). [อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ 16 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://wongkarnpat.com/viewpat.php?id=1227.
คณะอนุกรรมการมาตรฐานวิชาชีพ. แนวทางเวชปฏิบัติของราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย เรื่อง การดูแลความดันโลหิตสูงในสตรีตั้งครรภ์. กรุงเทพฯ: ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย; 2563.
สมฤดี กีรตวนิชเสถียร, ภารดี ชาวนรินทร์, นาถสุดา โชติวัฒนากุลชัย. บทบาทของพยาบาลในการดูแลสตรีตั้งครรภ์ที่มีภาวะความดันโลหิตสูง. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2562;4(25):112-25.
กรแก้ว ถิรพงษ์สวัสดิ์, อธิษฐาน สารินทร์. แนวทางปฏิบัติในการเฝ้าระวังและการให้ความรู้แก่หญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะความดันโลหิตสูง. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. 2564;2(13):1-6.
Stella CL, O'Brien JM, Forrester KJ, Barton JR, Istwan N, Rhea D, et al. The coexistence of gestational hypertension and diabetes: influence on pregnancy outcome. Am J Perinatol. 2008;25(6):325-9. Doi:10.1055/s-2008-1078758.
Kek HP, Su YT, Tey SJ, Yang MC, Chang LC, Hung YH, et al. The joint effect of gestational diabetes mellitus and hypertension contribute to higher risk of diabetes mellitus after delivery: a nationwide population-based study. BMC Pregnancy Childbirth. 2023;23(1):1-9. Doi:10.1186/S12884-023-05829-6.
Lin YW, Lin MH, Pai LW, Fang JW, Mou CH, Sung FC, et al. Population-based study on birth outcomes among women with hypertensive disorders of pregnancy and gestational diabetes mellitus. Sci Rep. 2021;11(1):96345. Doi:10.1038/s41598-021-96345-0.
Hutcheon JA, Lisonkova S, Joseph KS. Epidemiology of pre-eclampsia and the other hypertensive disorders of pregnancy. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2011;25(4):391–403. Doi: 10.1016/j.bpobgyn.2011.01.006.
Kaul P, Savu A, Nerenberg KA, Donovan LE, Chik CL, Ryan EA, et al. Impact of gestational diabetes mellitus and high maternal weight on the development of diabetes, hypertension and cardiovascular disease: a population-level analysis. Diabet Med. 2015;32(2):164–73. Doi:10.1111/dme.12635.
Cagino KA, Wiley RL, Ghose I, Ciomperlik HN, Sibai BM, Mendez-Figueroa H, et al. Risk of Postpartum Hemorrhage in Hypertensive Disorders of Pregnancy: Stratified by Severity. Am J Perinatol. 2024;41(15):2165–74. Doi:10.1055/a-2297-8790.
Su Y, Niu Y, Zhao B, Su S, Klein C, Hou X, et al. Hypertensive disorders of pregnancy and gestational diabetes mellitus affect fetal growth and perinatal outcomes in women undergoing in vitro fertilization. AJOG Glob Rep. 2025;5(4):100571. Doi:10.1016/j.xagr.2025.100571.
Liu Y, Li D, Wang Y, Qi H, Wen L. Impact of Gestational Diabetes and Hypertension Disorders of Pregnancy on Neonatal Outcomes in Twin Pregnancies Based on Chorionicity. J Clin Med. 2023;12(3):1096.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
