Case Study of Intermediate Care in Stroke Rehabilitation by Thai Tradition Medicine
Keywords:
Traditional Thai Medicine, Intermediate-stage Stroke, RehabilitationAbstract
Background: Currently, stroke is one of the leading causes of death and disability, and its prevalence is steadily increasing. Globally, one in four people aged 25 and older suffer from stroke. In 2019, there were over 101 million stroke patients, with 12 million new cases annually. According to statistics from the Ministry of Public Health in 2023, Thailand recorded 349,126 stroke cases, resulting in deaths and disabilities. Therefore, bridging this gap in care is crucial. A community-based referral system is needed to provide mid-term rehabilitation for stroke patients. This involves a multidisciplinary team offering diverse services and integrated treatment, combining traditional Thai medicine with modern medical treatments to help stroke patients return to normal lives.
Objective: This study aimed to track treatment outcomes and changes in physical fitness, ability to perform daily activities, stress levels, depression, and quality of life in patients with mid-term stroke after receiving care using traditional Thai medicine in primary healthcare settings, employing a purposive case study design.
Methods: This case study involves a 70-year-old Thai female patient diagnosed with hemiplegia. She presented with weakness in her left limbs, headache, and slurred speech. A CT scan revealed an acute lacunar infarction. After discharge, she was referred to a primary care unit for follow-up home visits in the community by a multidisciplinary team. Assessment, screening, and rehabilitation planning included 60 minutes of traditional Thai massage, 20 minutes of herbal compress, and practicing Ruesi Dat Ton (Thai yoga) postures (postures 6 and 8) twice a week for eight weeks, followed by weekly massages for 16 weeks. The results showed an improvement in motor power from grade 3 to grade 4, consistent with the Barthel ADL Index, from 14 to 20 points (42.8%). Pain levels decreased from level 6 (moderate pain) to level 2 (slight pain) (66.7%). Stress levels decreased from 57 points (high) to 40 points (moderate) (29.8%).
Results: The patient's motor power increased from grade 3 to grade 4 in week 3, consistent with the Barthel ADL Index, rising from 14 to 20 points. This represents a 42.8% improvement in self-reliance. Pain management was also discussed. Regarding mental health, the study found that pain levels decreased from level 6 (moderate pain) to level 2 (mild pain) by 66.7%. Stress levels decreased from 57 points (high level) to 40 points (moderate level), representing a 29.8% reduction.
Conclusion: the rehabilitation model using traditional Thai medicine in a primary care context is effective in providing holistic care for patients with intermediate-stage stroke, addressing physical, emotional, and mental well-being, and improving their quality of life. The study results can be used as a model for developing integrated treatment quality and expanding the service system in Health Region 3 to further enhance long-term quality of life.
Keywords: Traditional Thai Medicine, Intermediate-stage Stroke, Rehabilitation
References
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. กรมควบคุมโรค รณรงค์วันหลอดเลือดสมองโลก ปี 2566 เผยปีนี้ประเทศไทยพบผู้ป่วยกว่า 3 แสนราย [อินเตอร์เน็ต]. Hfocus.org; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 24 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.hfocus.org/content/2023/10/28741
วิเชียร ชนะชัย. ประสิทธิผลและความปลอดภัยของการนวดราชสำนักในการฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองตีบระยะกึ่งเฉียบพลัน ในหน่วยบริการสาธารณสุขภาครัฐ จังหวัดยโสธร. สรรพสิทธิเวชสาร. 2564;43(1):13-20.
ปราณี งามตา. ประสิทธิผลการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะกลางด้วยศาสตร์. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2568;10(2):96-105.
ประถมพร มาตย์วิเศษ, นาตยา วรรณการ. ผลการดูแลผู้ป่วยระยะกลางโรคหลอดเลือดสมอง (อัมพฤกษ์ อัมพาต) ด้วยศาสตร์การแพทย์แผนไทยร่วมกับทีมสหวิชาชีพต่อการเพิ่มความสามารถในการประกอบกิจวัตรประจำวันและระดับกำลังของกล้ามเนื้อในหอผู้ป่วยเวชกรรมฟื้นฟู โรงพยาบาลมหาสารคาม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2567;21(3):109-23.
ทรงกต เผ่าสิงห์แก้ว. การให้บริการแพทย์แผนไทยในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่อยู่ในการดูแลระยะกลาง บริบทหน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์. เชียงรายเวชสาร. 2567;16(2):63-9.
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. คู่มือแนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline ) การดูแลผู้ป่วยระยะกลาง (Intermediate Care) ด้านการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก [อินเตอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 24 เม.ย. 2567] เข้าถึงได้จาก: https://dmsic.moph.go.th/index/detail/9140
Health Dashboard Center. กลุ่มรายงานมาตรฐาน ร้อยละของจำนวนผู้ป่วยที่มีการวินิจฉัยโรคหลอดเลือดสมอง อัมพฤกษ์ อัมพาต ระยะกลาง (Intermediate Care) ที่ได้รับการดูแลด้วยการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก [อินเทอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 24 เม.ย. 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://nsn.hdc.moph.go.th/hdc/reports/
อุบล มณีกุล, กมลภัค สำราญจิต. ตำราแพทย์แผนโบราณทั่วไป สาขาเวชกรรม เล่ม 1. นนทบุรี: กองประกอบโรคศิลปะ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; หน้า 1–7.
มหาวิทยาลัยมหิดลคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล. Pain การประเมินความปวด [อินเตอร์เน็ต]. 2559. [เข้าถึงเมื่อ 10 พ.ย. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www2.si.mahidol.ac.th/division/nursing/sins/images/knowledge/CPOT-2564.pdf.
มูลนิธิส่งเสริมฟื้นฟูการแพทย์แผนไทยเดิมโรงเรียนอายุรเวท. ตำราหัตถเวชกรรมแผนไทย (นวดแบบราชสำนัก). พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: บริษัทพิฆเณศ พริ้นติ้ง เซ้นเตอร์ จำกัด; 2548.
มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ. เอกสารสอนชุดวิชานวดแผนไทย 2. 2564.
วิภาวี จงกลดี, ชัญทิชา, ดรุณสวัสดิ์ เชาวน์พีระพงศ์, ศุภกิจ สุวรรณไตรย์, กมลทิพย์ หาญผดุงกิจ, ประวิทย์ อัครเสรีนนท์. รายงานกลุ่มผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่ได้รับการนวดไทยแบบราชสำนักและประคบสมุนไพรร่วมกับการรักษาฟื้นฟูมาตรฐาน. วารสารเวชบันทึกศิริราช. 2565;15:6-11.
สิทธิศักดิ์ กองมา. ศึกษาผลของการฟื้นฟูสภาพโดยการแพทย์แผนไทยต่อคุณภาพชีวิตและความสามารถในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวัน ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารวิชาการจังหวัดตาก. 2566;3(1):1-17
สิทธิศักดิ์ ติคำ, อาจินต์ สงทับ. การรักษาโรคหลอดเลือดสมองตามแนวทางการแพทย์แผนไทย. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้. 2565.;15(2): 123-31.
วันวิสา จัทร์วิบูลย์. การรักษาอัมพฤกษ์อัมพาตตามศาสตร์การแพทย์แผนไทย. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิรน. 2563;17(1):44-9.
สุภาวดี ตั้งจิตรเจริญ, พนิตสุภา เชื้อชั่ง, ฉวีวรรณ ใจวีระวัฒนา, อรรคเดช อ่อนสะอาด, เอื้อมพร สุวรรณไตรรย์ แม้นมาศ วรรณภูมิ, ประวิทย์ อัครเสรีนนท์. ศึกษาการศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิผลลดาการปวดกล้ามเนื้อบ่าระหว่างประคบสมุนไพรแห้ง. วารสารเวชบันทึกศิริราช. 2565;15(1):22-8.
ดุษฎี ศรีธาตุ, วราพร เมืองซอง, พงศธร ทองกระสี, นําพน พิพัฒน์ไพบูลย์. ประสิทธิผลของการสูดดมน้ำมันหอมระเหยไพลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับภาวะทางอารมณ์ในผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาล สุขภาพ และการศึกษา. 2566;6(2):28-39.
พิชชานันท์ เธียรทองอินทร์, ขวัญสุดา แต้มศรี, พิกุล ชัยทิพย์, ปริยาภัทร สิงห์ทอง. จาการศึกษาผลของการออกกำลังกายฤๅษีดัดตนระจำ. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2565:8(24):15-27.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
