การเปรียบเทียบประสิทธิผลของความถี่ในการออกกำลังกายร่วมกับโปรแกรมการให้ความรู้และการติดตามผ่าน Line Application ต่อระดับน้ำตาลในเลือด พฤติกรรมการควบคุมอาหาร และระดับความเครียดในสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคเบาหวาน
คำสำคัญ:
โปรแกรมการให้ความรู้, โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์, ระดับน้ำตาลในเลือด, การออกกำลังกาย, ความเครียดบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาเปรียบเทียบประสิทธิผลของความถี่ในการออกกำลังกาย ร่วมกับโปรแกรมการให้ความรู้และการติดตามผ่าน Line Application ต่อระดับน้ำตาลในเลือด พฤติกรรมการควบคุมอาหาร และระดับความเครียด ในสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคเบาหวาน
วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลองแบบเปรียบเทียบสองกลุ่มและจับคู่ (Quasi-experimental study with matched-pair design) ในสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ชนิด A1 จำนวน 50 ราย แบ่งเป็นกลุ่มทดลองที่ 1 (ออกกำลังกาย 3 วัน/สัปดาห์, n=25) และกลุ่มทดลองที่ 2 (ออกกำลังกาย 5 วันขึ้นไป/สัปดาห์, n=25) ทั้งสองกลุ่มได้รับโปรแกรมให้ความรู้และการติดตามผ่าน Line Application เก็บรวบรวมข้อมูลระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหาร (Fasting Plasma Glucose: FPG) ในสัปดาห์ที่ 1, 3 และ 5 ส่วนพฤติกรรมการควบคุมอาหารและสภาวะความเครียด (ST-20) ประเมินในสัปดาห์ที่ 1 และ 5 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Independent t-test และ Two-way Mixed Repeated Measures ANOVA
ผลการศึกษา: พบปฏิสัมพันธ์ระหว่างเวลากับกลุ่มต่อระดับ FPG อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F=5.12, p-value=0.009) โดย ณ สัปดาห์ที่ 5 กลุ่มทดลองที่ 2 มีระดับ FPG เฉลี่ย (88.9±2.9 mg/dL) ต่ำกว่ากลุ่มทดลองที่ 1 (94.9±12.4 mg/dL) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean difference = 6.0 mg/dL, 95%CI: 0.8, 11.1, p-value=0.023) ด้านพฤติกรรมสุขภาพ ทั้งสองกลุ่มมีพฤติกรรมการควบคุมอาหารดีขึ้น และมีระดับความเครียดลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับก่อนเริ่มโปรแกรม (p-value<0.001) ซึ่งระดับความเครียดลดลงมาอยู่ที่ขอบล่างของเกณฑ์ระดับสูง อย่างไรก็ตาม เมื่อเปรียบเทียบระหว่างสองกลุ่ม พบว่าพฤติกรรมการควบคุมอาหารและระดับความเครียดไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value>0.05)
สรุป: การออกกำลังกาย 5 วันขึ้นไป/สัปดาห์ ร่วมกับการติดตามผ่าน Line Application มีประสิทธิผลหลักในการลดระดับ FPG ในสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นโรคเบาหวาน ได้มากกว่าการออกกำลังกาย 3 วัน/สัปดาห์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่ระบบ Line Application ช่วยส่งเสริมพฤติกรรมการควบคุมอาหารและมีแนวโน้มช่วยลดความเครียด การบูรณาการนี้จึงเป็นการเสริมฤทธิ์ในการจัดการโรคเชิงรุก
คำสำคัญ: โปรแกรมการให้ความรู้, โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์, ระดับน้ำตาลในเลือด, การออกกำลังกาย, ความเครียด
เอกสารอ้างอิง
Zhu Y, Zhang C. Prevalence of gestational diabetes and risk of progression to type 2 diabetes: a global perspective. Curr Diab Rep. 2016;16(1):7.
Bagheri-Tirtashi A, Nasiri-Amiri F, Adib-Rad H, Nikbakht H, Faramarzi M, Kiani E. Effect of Stress Management Based Self-care Counseling on Glycemic Control in Women with Gestational Diabetes Mellitus: a Randomized Controlled Trial Study. BMC Pregnancy Childbirth. 2025;25(1):53.
American Diabetes Association Professional Practice Committee. 2. Diagnosis and Classification of Diabetes: Standards of Care in Diabetes-2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S20-S42.
Sirirat S, Boriboonhirunsarn D, Ruangvutilert P, Yapan P. Prevalence of gestational diabetes mellitus among women with lower risk for gestational diabetes in Siriraj Hospital. Thai J Obstet Gynaecol. 2022;30(5):313-20.
He Y, Liu X, Yang X. Effects of Multidimensional Exercise Management on Self-efficacy, Blood Glucose Control and Delivery Outcomes in Pregnant Women with Gestational Diabetes Mellitus. Front Physiol. 2024;15:1407569.
Shu L, Jiang R, Wang F, Xu Y, Wang P, Ma Y, Pan J, Huang C. Effects of exercise on blood glucose levels and pregnancy outcomes in women with gestational diabetes mellitus: a meta-analysis and meta-regression. J Exerc Sci Fit. 2025;23(4):416-25.
Paulsen CP, Bandak E, Edemann-Callesen H, Juhl CB, Handel MN. The Effects of Exercise during Pregnancy on Gestational Diabetes Mellitus, Preeclampsia, and Spontaneous Abortion among Healthy Women-A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(12):6069.
The Royal Thai College of Obstetricians and Gynecologists. RTCOG Clinical Practice Guideline: Prenatal Care [Internet]. 2023. [เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rtcog.or.th/content/readfiles/20
American College of Obstetricians and Gynecologists. ACOG practice bulletin No. 190: Gestational Diabetes Mellitus. Obstet Gynecol 2018;131(2):e49-64.
สุชยา ลือวรรณ. Pregnancy with Diabetes Mellitus [Internet]. 2024 [เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://w1.med.cmu.ac.th/obgyn/lessons/pregnancy-with-diabetes-mellitus/
Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences. 2nd ed. Hillsdale (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
The Royal Thai College of Obstetricians and Gynecologists. RTCOG Clinical Practice Guideline: Obesity in Pregnancy [Internet]. 2024. [เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.rtcog.or.th/content/readfiles/5
American College of Obstetricians and Gynecologists. Physical Activity and Exercise During Pregnancy and The Postpartum Period: ACOG committee opinion, Number 804. Obstet Gynecol. 2020;135(4):e178-88.
Nunual N. The Effect of Health Behavior Program and Line Application Monitoring to Dietary and Exercise Behavior and The Blood Glucose in Pregnant Women at Risk for Gestational Diabetes Mellitus. J of Heal Re & Inn. 2023;6(2):e265772.
Mahatnirunkul S, Pumpaisalchai W, Tapanya P. The construction of Suan Prung Stress Test for Thai population. Bulletin of Suan Prung. 1997;13(3):1-20.
Colberg SR, Sigal RJ, Yardley JE, Riddell MC, Dunstan DW, Dempsey PC, et al. Physical Activity/Exercise and Diabetes: A Position Statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care. 2016;39(11):2065-79.
Davenport MH, Ruchat SM, Sobierajski F, Poitras VJ, Gray CE, Yoo C, et al. Impact of Prenatal Exercise on Maternal Harms, Labour and Delivery Outcomes: A Systematic Review and Meta-analysis. Br J Sports Med. 2019;53(2):99-107.
Sellami M, Almuraikhy S, Naja K, Anwardeen N, Al-Amri HS, Prince MS, et al. Eight Weeks of Aerobic Exercise, but not Four, Improves Insulin Sensitivity and Cardiovascular Performance in Young Women. Sci Rep. 2025;15(1):1991.
Shu L, Jiang R, Wang F, Xu Y, Wang P, Ma Y, et al. Effects of Exercise on Blood Glucose Levels and Pregnancy Outcomes in Women with Gestational Diabetes Mellitus: A Meta-analysis and Meta-regression. J Exerc Sci Fit. 2025;23(4):416-25.
McCambridge J, Witton J, Elbourne DR. Systematic Review of the Hawthorne Effect: New Concepts are Needed to Study Research Participation Effects. J of Clin Epid. 2014;67(3):267-77.
Huang Z, Tan E, Lum E, Sloot P, Boehm BO, Car J. A Smartphone App to Improve Medication Adherence in Patients with Type 2 Diabetes in Asia: Feasibility Randomized Controlled Trial. JMIR Mhealth Uhealth. 2019;7(9):e14914.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
