Development of an Integrated District-Level Management Model to Enhance Health and Social Security for Vulnerable Groups in Saraburi Province

Authors

  • Chaimongkol Kampiranont Kaeng Khoi District Public Health Office
  • Manop Thongton National Health Commission Office (NHCO)
  • Suwimon Phonwan Saraburi Provincial Public Health Office
  • Yodchai Suwannawong Saraburi Provincial Public Health Office

Keywords:

Management model, District-level integration, Quality-of-life development, Health and social security, Vulnerable groups

Abstract

This mixed-methods study was conducted to develop and test an integrated district-level management model to strengthen health and social security for vulnerable populations in Saraburi Province. Conducted over 12 months, the research comprised three phases: (1) assessing current implementation and management mechanisms for improving the quality of life of vulnerable groups; (2) developing the integrated management model; and (3) testing the model’s effectiveness. Participants included district health board members, experts, and members of vulnerable population groups. Data were collected using questionnaires, in-depth interviews, evaluation forms, observation records, a model operational manual, and focus group discussions. Data analysis involved descriptive and inferential statistics, along with content analysis. The results revealed that the overall implementation of quality-of-life development was at a high level, while the management mechanisms were at a moderate level. Key limitations included insufficient intersectoral integration, inadequate resources, and fragmented information systems. Promising opportunities for improvement were leadership commitment and strong community–local government networks. The developed D-SAFE Model consisted of five steps: Diagnostic Assessment (D), Stakeholder Synergy (S), Action Planning (A), Field Implementation (F),and Evaluation and Enhancement (E). The model demonstrated high appropriateness in both content and structure. Post implementation evaluation showed high mean scores for perceived usefulness (4.40) and feasibility (4.35) on a 5-point scale. While perceived benefits did not differ between urban and rural areas, a statistically significant difference in feasibility was found (p<0.05), with higher feasibility reported in urban contexts. Key success factors included policy support, cross-sectoral collaboration, personnel readiness, and an accessible information system. In conclusion, the D-SAFE Model proved to be a applicable framework for strengthening the health and social security of vulnerable populations at the district level in Saraburi Province.

Downloads

Download data is not yet available.

References

World Health Organization. Thailand’s leadership and innovations towards healthy ageing [Internet]. 2024 [cited 2024 May 20]. Available from: https://www.who.int/southeastasia/news/feature-stories/detail/thailands-leadership-and-innovation-towards-healthy-ageing?utm_source=chatgpt.com

ณัฐวััฒน์ ชััชณฐาภััฏฐ์. ความเหลื่อมล้ำในสังคมไทย ความท้าทายและการปรับตัวสู่ความเท่าเทียม. วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์ 2567;1(1):99-114.

World Bank. Taking the pulse of poverty and inequality in Thailand ageing [Internet]. 2024 [cited 2024 May 20]. Available from: https://www.worldbank.org/en/country/thailand/publication/taking-the-pulse-of-poverty-and-inequality-in-thailand?utm_source=chatgpt.com

นฎา วะสี, กฤษฎ์เลิศ สัมพันธารักษ์. โอกาสกับความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 22 พ.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://www.pier.or.th/pierspectives/001/

World Health Organization. Vulnerability and vulnerable populations community disaster risk management [Internet]. 2024 [cited 2024 May 20]. Available from: https://wkc.who.int/our-work/health-emergencies/knowledge-hub/community-disaster-risk-management/vulnerability-and-vulnerable-populations?utm_source=chatgpt.com

JICA. Data collection survey on the silver economy in Thailand: final report [Internet]. 2024 [cited 2025 May 2]. Available from: https://www.jica.go.jp/english/overseas/thailand/others/__icsFiles/afieldfile/2025/11/21/FinalReport_EN_cover2025.pdf?utm_source=chatgpt.com

ศิริพร โรจนสุกาญจน. การประชุมคณะทำงานการรับมือและปรับตัวจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสำหรับกลุ่มเปราะบางจังหวัดสระบุรี ครั้งที่ 2/2568; 6 ส.ค. 2568; ศาลากลางจังหวัดสระบุรี. สระบุรี: สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดสระบุรี; 2568.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสระบุรี. รายงานข้อมูลการสำรวจกลุ่มเปราะบางคุณภาพชีวิตดี “คนสระบุรีไม่ทอดทิ้งกัน” พัฒนาคุณภาพชีวิตรายบุคคล จังหวัดสระบุรี [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 6 ธ.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://spho.moph.go.th/other/ImproveQualityLife/dashboard

สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. ครัวเรือนกลุ่มเปราะบางจังหวัดสระบุรี ประจำปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 22 พ.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://gdcatalog.go.th/dataset/gdpublish-st002/resource/a984e2e0-7cea-434f-a806-78c3aa28ef8f?inner_span=True

สำนักนายกรัฐมนตรี. การพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่ ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่ พ.ศ. 2561 [อินเทอร์เน็ต]. 2561 [สืบค้นเมื่อ 23 พ.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/E/054/1.PDF

สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดสระบุรี. ทจ.สระบุรีร่วมพิธีเปิดโครงการมหกรรมประชุมวิชาการ นำเสนอผลงาน นวัตกรรม และสรุปผลการดำเนินงานกองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพที่จำเป็นต่อสุขภาพจังหวัดสระบุรี กลุ่มเปราะบาง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [สืบค้นเมื่อ 30 ต.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://saraburilocal.go.th/public/list/data/detail/id/11855/menu/1625

สันติ เกิดทองทวี, ชรินทร์ ห่วงมิตร, ณัฐพนธ์ ธัญญาโชติหิรัญ, ศิรินทิพย์ ศาศวัตชวาลวงศ์, ชม ปานตา. การศึกษาบทบาทและการรับรู้ของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ในการลดความเหลื่อมล้ำของประชาชน เขตสุขภาพที่ 3. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง 2568;10(1):251-66.

วิษณุพงษ์ จตุเทน. การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับตำบลบึงนคร อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ 2565;3(1):111-20.

คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับจังหวัดสระบุรี. รายงานการถอดบทเรียนผลการดำเนินงานการดูแลกลุ่มเปราะบางของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับจังหวัด: การประชุมติดตามผลการดำเนินงานกลุ่มเปราะบาง จังหวัดสระบุรี วันที่ 23 ส.ค. 2567. สระบุรี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสระบุรี; 2567.

von Bertalanffy L. General system theory: foundations, development, applications. New York: George Braziller; 1968.

Creswell JW, Plano Clark VL. Designing and conducting mixed methods research. 3rd ed. Thousand Oaks: SAGE Publications; 2018.

Cochran WG. Sampling techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.

Keeves JP. Models and model building. In: Keeves JP, editor. Educational research, methodology, and measurement: An international handbook. 2nd ed. Oxford: Pergamon; 1997. หน้า 386-93.

Nastasi BK, Schensul SL. Contributions of qualitative research to the validity of intervention research. J Sch Psychol 2005;43(3):177-95.

เพชรฤกษ์ แทนสวัสดิ์. การพัฒนารูปแบบการขับเคลื่อนงานพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดเพชรบุรี. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2567;19(1):40-53.

นฤมล บุญเนื่อง. การมีส่วนร่วมในการพัฒนาคุณภาพชีวิตในพื้นที่ของภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน: กรณีศึกษาอำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร [การศึกษาค้นคว้าอิสระ]. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช; 2562. 146 หน้า.

ปราณี อุสุพันธ์. การบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานสาธารณสุขและองค์การบริหารส่วนจังหวัดมุกดาหาร เพื่อขับเคลื่อนนโยบายด้านการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน 2567;9(6):647-56.

เพลินเพ็ญ โพธารมภ์. การช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019: กรณีศึกษา การช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการในจังหวัดสระบุรี [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2564. 103 หน้า.

ซาราห์ บินเย๊าะ. รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่มเปราะบางรายครัวเรือน กลุ่มชาติพันธุ์มานิ (โอรังอัสลี). [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 20 พ.ค. 2567]. แหล่งข้อมูล: https://ebooks.m-society.go.th/ebooks/download/806

ถนัด ใบยา, วิชัย นิลคง. การพัฒนาชุมชนจัดการสุขภาวะแบบมีส่วนร่วมตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จังหวัดน่าน. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ 2567;16(2):25-36.

พัชรพร ทองจันทนาม, ภักดี โพธิ์สิงห์. รูปแบบการบริหารจัดการพัฒนาคุณภาพชีวิตขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอไทยเจริญ จังหวัดยโสธร. ใน: การประชุมวิชาการระดับชาติด้านการบริหารกิจการสาธารณะยุคดิจิทัล ครั้งที่ 5: การบริหารกิจการสาธารณะยุคดิจิทัล: กฎหมาย ความเป็นธรรม และการกลับคืนสู่ประชาธิปไตย; 19-20 พ.ค. 2564; มหาวิทยาลัยขอนแก่น, จังหวัดขอนแก่น. ขอนแก่น: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2564. หน้า 331-43.

บูรฮัน วาหะ. การพัฒนาและสนับสนุนคุ้มครองเด็กเปราะบาง: กรณีศึกษาโครงการท้องถิ่นเพื่อน้องในพื้นที่ตำบลห้วยลาน อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา ภายใต้มูลนิธิพะเยาเพื่อการพัฒนา [การวิจัยเฉพาะเรื่อง]. กรุงเทพมหานคร: วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2560. 116 หน้า.

ศักดินันท์ ดวงตา. การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอของอำเภอศรีวิไล จังหวัดบึงกาฬ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [สืบค้นเมื่อ 30 ต.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://bkpho.moph.go.th/ssjweb/bkresearch/require/files/post-doc/20221017152031.pdf

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 3. รูปแบบที่เหมาะสมของการจัดบริการทางสังคมสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาระเลี้ยงดูครอบครัว: ศึกษาเฉพาะกรณีในเขตกลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนล่าง. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์; 2564.

รพีสุภา หวังเจริญรุ่ง, อนันตโชค โอแสงธรรมนนท์, ดาวุด ยูนุช, ต้องการ จิตเลิศขจร, สุทธิ สืบศิริวิริยะกุล, ปนัสยา เทพโพธา, และคณะ. การจัดทำกลไกการบริหารจัดการและบริการแบบบูรณาการในพื้นที่เขตสุขภาพนำร่อง [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [สืบค้นเมื่อ 30 ต.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5949

ณรีกุล บุญประกอบ, พิมพรรณ โพธินักขา. การพัฒนารูปแบบการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยชุมชนมีส่วนร่วม [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [สืบค้นเมื่อ 23 มี.ค. 2568]. แหล่งข้อมูล: https://nkhospital.moph.go.th/doc/journal/20240911024032.pdf

ธิติวัฒน์ เธีียรสวัสดิ์, ฉัตรวรัญช์ องคสิงห์. แนวทางการใช้การบริหารงานสาธารณะในการปรับปรุงคุณภาพชีวิตประชากรกลุ่มเปราะบางในชุมชนเขตพื้นที่ลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร. วารสารโพธิศาสตร์ปริทัศน์ 2568;5(1):1-12.

ปัทมา ยมศิริ, ศรุดา สมพอง. การบูรณาการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 - 2564). วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ 2563; 5(9): 216-29.

ประชัน ชะชิกุล, จักรี ศรีจารุเมธีญาณ, พระมหาสมบัติ คุเณสโก, ชุลีพร นาหัวนิล. กลไกการพัฒนาเครือข่ายเยาวชนเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคม โดยใช้ครอบครัว ชุมชนและพระพุทธศาสนาเป็นฐาน จังหวัดขอนแก่น. ขอนแก่น: สถาบันวิจัยญาณสังวร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย; 2564.

ชิดชนก พวงเพ็ชร. บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงวัย: กรณีศึกษาเทศบาลตำบลธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์]. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2567. 91 หน้า.

สุดา หันกลาง. การดูแลผู้สูงอายุกลุ่มเปราะบางในชุมชน เพื่อสุขภาวะที่ยั่งยืน. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท. 2562;1(1):1-17.

Published

2026-02-27

How to Cite

คัมภิรานนท์ ช. ., ทองตัน ม. ., พลวรรณ ส. . . . . ., & สุวรรณวงษ์ ย. (2026). Development of an Integrated District-Level Management Model to Enhance Health and Social Security for Vulnerable Groups in Saraburi Province. Journal of Health Science of Thailand, 35(1), 69–84. Retrieved from https://thaidj.org/index.php/JHS/article/view/17251

Issue

Section

Original Article (นิพนธ์ต้นฉบับ)