การป้องกันอุบัติเหตุทางถนนจากรถจักรยานยนต์ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาพื้นที่ตำบลนาบอน อำเภอนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการอุบัติเหตุทางถนนจากรถจักรยานยนต์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในตำบลนาบอน อำเภอนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราช เก็บรวมรวมโดยผสานวิธีทั้งข้อมูลเชิงปริมาณและข้อมูลเชิงคุณภาพ กลุ่มแกนนำในการพัฒนา ได้แก่ หน่วยงานภาครัฐและภาคีภาคประชาชน รวมทั้งสิ้น 106 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ ได้แก่ แบบสอบถามความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการขับขี่รถจักรยานยนต์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงคุณภาพ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และเครื่องมือที่ใช้ในการพัฒนาการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนจากรถจักรยานยนต์โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยใช้เครื่องมือ 5 ชิ้น ที่ทำให้การขับเคลื่อนกลไกศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) ไปสู่ผลลัพธ์ โดยขับเคลื่อนการพัฒนาด้วย 4 ระยะ คือ ระยะวางแผน ระยะดำเนินการ ระยะกำกับติดตาม และระยะประเมินผล ผลการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการขับรถจักรยานยนต์ด้วยความปลอดภัยส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง สำหรับการดำเนินการเพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการอุบัติเหตุทางถนนจากรถจักรยานยนต์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน พบว่า การมองปัญหาร่วมกัน โดยการจัดเวทีการวิเคราะห์ปัญหา ถือเป็นขั้นตอนที่สำคัญในการก่อให้เกิดความร่วมมือและดึงภาคีเครือข่ายเข้ามาแก้ไขปัญหาร่วมกัน โดยสามารถดำเนินการจัดการแก้ไขปัญหาทั้ง 4 ด้าน คือ ด้านผู้ขับขี่ ด้านยานพาหนะ ด้านถนน และด้านสิ่งแวดล้อมและสังคม ทั้งนี้ภาคีเครือข่ายต้องมีส่วนร่วมตั้งแต่กระบวนการวิเคราะห์ปัญหา การวางแผน การดำเนินการ ตลอดจนการประเมินผล เพื่อก่อให้เกิดการทำงานที่มีการบูรณาการร่วมกัน