บทบาท โครงสร้างและอัตรากำลังของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ หลังการถ่ายโอนภารกิจโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปยังองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น
คำสำคัญ:
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด, สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, การกระจายอำนาจด้านสาธารณสุขบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายและขนาด โครงสร้าง และศึกษาการเปลี่ยนแปลงบทบาทหน้าที่ โครงสร้าง กรอบอัตรากำลังของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด (สสจ.) และสำนักงานสาธารณสุขอำเภอ (สสอ.) ที่มีการถ่ายโอนภารกิจ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ไปองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) การวิจัยครั้งนี้ประกอบด้วย 2 ขั้นตอน ขั้นตอนที่ 1 เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพจากกรณีศึกษา โดยการคัดเลือกพื้นที่กรณีศึกษาแบบเฉพาะเจาะจง ใช้การสัมภาษณ์แบบกลุ่ม นำเสนอข้อมูลแบบการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ขั้นตอนที่ 2 เป็นการศึกษาเชิงปริมาณจากการทบทวนเอกสารและฐานข้อมูลกำลังคนโดยใช้แบบบันทึกข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา จำนวน ร้อยละ และการวัดแนวโน้มเข้าสู่ส่วนกลาง ผลการศึกษา พบว่ากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ สสอ. สสจ. และ อปท. มีทั้งหมด 5 ฉบับ แต่เนื้อหาของกฎหมายไม่สามารถแบ่งแยกภารกิจตามกฎหมายที่มอบหมายให้ได้ โดยราชการส่วนกลางของกระทรวงสาธารณสุขควรมีข้อสั่งการหรือกำหนดตัวชี้วัดในการดำเนินการ สถานการณ์บุคลากรใน สสจ. และ สสอ. ส่วนมากมีบุคลากรไม่ครบตามกรอบ บทบาทหน้าที่ตามกฎกระทรวง สสจ. และ สสอ. หลังการถ่ายโอนภารกิจ รพ.สต. ไป อปท. ไม่สามารถนิเทศกำกับติดตามตัวชี้วัดในระดับ รพ.สต. อัตรากำลังของ สสจ. ไม่เกิดผลกระทบหลังการถ่ายโอน ส่วน สสอ. อัตรากำลังบางพื้นที่มีบุคลากรไม่เท่าเดิม ซึ่งเกิดจากการที่มีบุคลากรไม่ประสงค์ถ่ายโอนและย้ายมาอยู่ที่ สสอ. บางแห่งเปิดดำเนินการและให้บริการด้านการแพทย์และการสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุขควรมีการเตรียมการและดำเนินการบริหารราชการส่วนภูมิภาคให้เป็นไปตามกฎหมายการกระจายอำนาจเพื่อให้สอดคล้องกับทิศทางในระดับประเทศ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานนโยบายและแผน กระทรวงสาธารณสุข. รายงานการสาธารณสุขไทย พ.ศ. 2554-2558. กรุงเทพมหานคร: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2559.
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์. แผนยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข). นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2559.
นภชา สิงห์วีรธรรม, ปิยะ หาญวรวงศ์ชัย, พัลลภ เซี้ยวชัยสกุล, สันติชัย สุขราษฎร์, พิสิษฐ์ ศรีอัคคโภคิน, วิไลลักษณ์ เรืองรัตน์ตรัย, และคณะ. การพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายเรื่องบทบาทและโครงสร้างของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสำนักงานสาธารณสุขอำเภอหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปยังองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น. นนทบุรี: กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2568.
Cohen JM, Peterson SB. Administrative decentralization: strategies for developing countries. Colorado: Kumarian Press; 1999.
สำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. แนวทางการดำเนินการถ่ายโอนภารกิจสถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา นวมินทราชินีและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การปกครองส่วนจังหวัด. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี; 2564.
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. บัญชีรายชื่อโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและสถานีอนามัยที่ถ่ายโอนให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. กระทรวงมหาดไทย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงมหาดไทย; 2564.
ศรวัณีย์ อวัศรย์, กมลพัฒน์ มากแจ้ง, สมธนึก โชติช่วงฉัตรชัย, ศศิวิมล อ่อนทอง, นิจนันท์ ปาณะพงศ์, ธนินทร์ พัฒนศิริ. การถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศไทย: ความก้าวหน้าและความท้าทาย. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. 2567;18(3):314-30.
Denzin NK, Lincoln YS, MacLure M, Otterstad AM, Torrance H, Cannella GS, et al. Critical qualitative methodologies: reconceptualization and emergent construction. International Review of Qualitative Research 2017;10(4):482-98.
หทัยชนก สุมารี, ศิริวรรณ พิทยรังสฤษฎ์, จิรบูรณ์ โตสงวน. กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับบทบาทองค์กรการปกครองส่วนท้องถิ่นในการสร้างเสริมสุขภาพ. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข 2553;4(3):309-408.
สมภพ สุทัศน์วิริยะ. บทบาทของเจ้าหน้าที่สาธารณสุขของกระทรวงสาธารณสุขตาม พรบ. การสาธารณสุข พ.ศ. 2535. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2567;1(2):1-6.
จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์, นภชา สิงห์วัชรธรรม, ดาวรุ่ง คำวงศ์, มโน มณีฉาย. การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566: ระยะที่ 1 การประเมินสัญญาณเตือนของผลกระทบต่อสถานะสุขภาพ. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2567;18(2):152-71.
จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์, นภชา สิงห์วัชรธรรม, ดาวรุ่ง คำวงศ์, มโน มณีฉาย, จิรยุทธ์ สินธุพันธ์, พัลลภ เซี้ยวชัยสกุล, และคณะ. การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566: ระยะที่ 2 การประเมินผลกระทบต่อสถานะสุขภาพและการจัดบริการสุขภาพจากการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบย้อนหลัง และการจัดทำกรณีศึกษา. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2568;2:e277236.
กระทรวงสาธารณสุข. กฎกระทรวงสาธารณสุขแบ่งส่วนราชการสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2567. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 141, ตอนที่ 12 ก (ลงวันที่ 17 มีนาคม 2567).
นงลักษณ์ พะไท ยะ. การคาดการณ์ความต้องการกำลังคนด้านสุขภาพ: ฐานที่สำคัญในการวางแผนกำลังคน. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข 2561;12(2):342-55.
นภชา สิงห์วีรธรรม, จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์, ปฐมพงษ์ กันธิยะ, ดาวรุ่ง คำวงศ์, มโน มณีฉาย, พัลลภ เขี้ยวชัยสกุล. การคาดการณ์แนวโน้มความต้องการกำลังคนด้านสาธารณสุขในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่ถ่ายโอนภารกิจให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัด. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้ 2567;12(1): e274215.
รุ่งนภา จันทรา, ทัศนีย์ เกริกกุลธร, ธัญพร ชื่นกลิ่น, สุชาดา นิ้มวัฒนากุล, อติญาณ์ ศรเกษตริน, รวิวรรณ คำเงิน, และคณะ. บทบาทของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดและสาธารณสุขอำเภอ ภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปองค์การบริหารส่วนจังหวัด. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2566.
จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์, นภชา สิงห์วัชรธรรม, มโน มณีฉาย, ดาวรุ่ง คำวงศ์, นิตย์ธิดา ภัทรธีรกุล, สุพัสตรา เสนสาย, และคณะ. การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566: ระยะที่ 1 การประเมินสัญญาณเตือนของผลกระทบต่อสถานะสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นจากการศึกษาข้อมูลย้อนหลังและการจัดทำกรณีศึกษา. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2566.
จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์, นภชา สิงห์วัชรธรรม, มโน มณีฉาย, ดาวรุ่ง คำวงศ์, จิรายุทธ์ สินธุพันธ์, พัลลภ เขี้ยวชัยสกุล, และคณะ. การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนภายหลังการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลให้แก่องค์การบริหารส่วนจังหวัดในปีงบประมาณ พ.ศ. 2566: ระยะที่ 2 การประเมินสัญญาณเตือนของผลกระทบต่อสถานะสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นจากการศึกษาข้อมูลย้อนหลังและการจัดทำกรณีศึกษา. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2567.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 กระทรวงสาธารณสุข

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

