ทักษะกระบวนการคิดเชิงบริหารของเด็กก่อนวัยเรียนตามการรับรู้ของมารดาในตำบลรามราช อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม
คำสำคัญ:
การรับรู้, การวิจัยเชิงคุณภาพ, ทักษะกระบวนการคิดเชิงบริหาร, มารดา, เด็กก่อนวัยเรียนบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงคุณภาพแบบพรรณนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทักษะกระบวนการคิดเชิงบริหารของเด็กก่อนวัยเรียนตามการรับรู้ของมารดา ผู้ให้ข้อมูลเป็นมารดาที่มีบุตรอายุ 3–5 ปี อาศัยอยู่ในตำบลรามราช อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม จำนวน 15 คน เลือกแบบเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนด เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกต และการบันทึกภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาและตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยการตรวจสอบสามเส้าและการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญและผู้ให้ข้อมูล ผลการศึกษาพบว่า มารดาสะท้อนความหมายของทักษะกระบวนการคิดเชิงบริหาร คือ (1) ความสามารถด้านการคิด เข้าใจเหตุผลง่ายๆ แยกแยะสิ่งที่ควรและไม่ควรทำ (2) ความสามารถด้าน การสื่อสาร โดยสามารถสื่อสารความต้องการและเล่าเรื่องราวต่างๆ ได้เหมาะสมตามวัยด้วยถ้อยคำสุภาพ แสดงความเคารพต่อผู้ใหญ่ และ (3) ความสามารถด้านการลงมือปฏิบัติในการช่วยเหลือตนเองและปฏิบัติกิจวัตรประจำวันได้อย่างเหมาะสม ส่วนคุณลักษณะเด็กที่มีทักษะดังกล่าว ประกอบด้วย (1) ฉลาดคิด คือ คิดก่อนพูดและทำ คิดวางแผนแก้ปัญหา และมีสมาธิ (2) ฉลาดพูด คือ พูดจาอ่อนโยน ไม่ตะคอกเสียงดัง และชอบพูดชอบถาม และ (3) ฉลาดทำ คือ รับผิดชอบตนเอง ช่วยเหลือตนเองตามวัย ช่วยเหลืองานครอบครัวตามกำลัง และประพฤติดีเชื่อฟังพ่อแม่ ทั้งนี้ การรับรู้ของมารดาได้รับอิทธิพลจากบริบททาง สังคม วัฒนธรรม และประสบการณ์การเลี้ยงดู ผลการศึกษานี้ช่วยเพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับการรับรู้ของมารดาต่อทักษะกระบวนการคิดเชิงบริหารของเด็กก่อนวัยเรียน และเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการส่งเสริมทักษะกระบวนการคิดเชิงบริหารของเด็กก่อนวัยเรียนให้สอดคล้องกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรม
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Mattera S, Rojas NM, Morris PA, Bierman K. Promoting EF with preschool interventions: lessons learned from 15 years of
conducting large-scale studies. Front Psychol 2021;12:640702.
นันทา โพธิ์คำ, นารีรัตน์ จันทวฤทธิ์, วีณา ภาคมฤค, เตือนใจ ผางคำ, นิคม สุวพงษ์. การพัฒนาทักษะสมอง EF ด้วยคู่มือการจัด 6 กิจกรรมหลัก
สำหรับเด็กปฐมวัยในโรงเรียนเอกชน. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์ 2565;6(1):204-16.
สุพัตรา สาริพันธ์, ศิรประภา พฤทธิกุล, เชวง ซ้อนบุญ. ผลการเสริมสร้างการคิดเชิงบริหารของเด็กอนุบาลโดยใช้กระบวนการวางแผนปฏิบัติ
และทบทวนตามแนวคิดไฮสโคป. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา 2564;32(3):56-70.
Heidary S, Khademi M. Review of the concept of executive function: focusing on preschool. National Journal of Electrical
Engineering (JNTE) 2023;19(2):111-33.
Zelazo PD, Blair CB, Willoughby MT. Executive function: implications for education. Washington (DC): National Center for
Education Research, Institute of Education Sciences, US Department of Education; 2016.
Schmitt SA, Paes TM, Duncan RJ, Vandell DL. Early cumulative risk and outcomes in adolescence and adulthood: the role
of executive function and behavioral regulation. Dev Psychol 2023;59(11):1988–2001.
Kräplin A, Joshanloo M, Wolf M, Krönke K, Goschke T, Bühringer G, et al. The relationship between executive functioning
and addictive behavior: new insights from a longitudinal community study. Psychopharmacology (Berl) 2022;239:3507–
กรมกิจการเด็กและเยาวชน. รายงานประจำปี 2564. กรุงเทพมหานคร: เอสบีเค การพิมพ์; 2565.
สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดนครพนม. รายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดนครพนม ประจำปี 2565. นครพนม:
กลุ่มนโยบายและวิชาการ; 2565.
รมิตา ทองฉิม, ปิยะฉัตร พัชรานุฉัตร. สถานการณ์และความจำเป็นของปู่ย่าตายาย กับการเลี้ยงดูเด็กเล็กในวิถีไทยอีสาน: กรณีศึกษาอำเภอ
สีชมพู จังหวัดขอนแก่น. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม 2564;44(1):35-46.
ธิดา พิทักษ์สินสุข. วิกฤตปฐมวัยกระทบอนาคตชาติ. วารสารการจัดการทางการศึกษาปฐมวัย 2562;1(1):77–89.
กนกวรรณ รุจนเวชช์, บัญญัติ ยงย่วน, สาวิตรี ทยานศิลป์. การศึกษาการลงโทษทางร่างกายในเด็กของผู้เลี้ยงดูต่างช่วงวัย.
วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม 2566;7(11):347-57.
กฤตธ์ตฤณน์ ตุ๊หมาด, ภคพล เส้นขาว. จากบ้านสู่ห้องเรียน: การอบรมเลี้ยงดูและพัฒนาเด็กปฐมวัยในบริบทความหลากหลายทางวัฒนธรรม
ของไทย. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์ 2568;44(2):107–26.
ธนิศรา นามบุญเรือง, ลัดดา ดีอันกอง. การศึกษาปัจจัยทำนายและทักษะด้านการคิดเชิงบริหารของเด็กปฐมวัยในเขตสุขภาพที่ 7.
วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม 2568;22(2):33–46.
ณฐมน สีธิแก้ว, ศลิษา โกดยี่, เกศมณี มูลปานันท์, ขนิษฐา พิศฉลาด, ฉันทนา แรงสิงห์, อรนลิน สิงขรณ์, และคณะ. การศึกษาความสัมพันธ์
ของปัจจัยที่เกี่ยวข้องต่อพฤติกรรมการเลี้ยงดูเชิงบวกของผู้ปกครองเด็กปฐมวัยและความคิดเชิงบริหารของเด็กปฐมวัยในจังหวัดเชียงราย.
วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2565;32(3):122-33.
ลัดดา เหลืองรัตนมาศ, สมปรารถนา สุดใจนาค, ณัฏฐา วรรธนะวิโรจน์, วารุณี มีหลาย. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการคิดเชิงบริหารของเด็กวัยก่อน
เรียน. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2564;31(3):15-27.
Cook CJ, Howard SJ, Makaula H, Merkley R, Mshudulu M, Tshetu N, et al. Risk and protective factors for executive
function in vulnerable South African preschool-age children. J Cogn 2024;7(1):1-18.
วรรณิษา หาคูณ, Hong Van CT. การศึกษาชุมชนพหุวัฒนธรรมที่ส่งผลต่อการอบรมเลี้ยงดูของเด็กปฐมวัย เทศบาลตำบลธาตุพนม
อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม. วารสารการบริหารและนิเทศการศึกษา 2568;16(2):118–35.
Sameroff A. The transactional model. In: Sameroff A, Editor. The transactional model of development: how children
and contexts shape each other. Washington DC: American Psychological Association; 2009. p. 3-21.
Colaizzi P. Psychological research as the phenomenologist views it. In: Valle R, King M, editors. Existential
phenomenological alternatives for psychology. London: Oxford University Press; 1978. p. 48-71.
Lincoln YS, Guba EG. Naturalistic inquiry. Thousand Oaks: Sage; 1985.
Chae SE. Executive function and effortful control-similar and different evidence from big data analysis. Front Psychol
;13:1004403.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). วิธีคิดตามหลักพุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: สยามปริทัศน์; 2560.
Diamond A. Executive functions. Annu Rev Psychol 2013;64(1):135-68.
Sutheero PP, Phrakhrusutaworathammakit, Phrakhruwapeechanthakun, Saengchawek A, Kenaphoom S. Creation
of ethical values in Thailand’s Isaan literature for sustainable social development. Turkish Journal of Computer and
Mathematics Education 2021;12(3):4098-105.
ณัฏฐ์รดา ไชยอัครพงศ์, ฐิติพร พิชญกุล, กันต์ฤทัย คลังพหล. การศึกษาองค์ประกอบของรูปแบบการจัดประสบการณ์ดนตรีที่ส่งเสริมทักษะ
การคิดเพื่อจัดการชีวิตสู่ความสำเร็จในเด็กปฐมวัย. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
;14(3):65-76.
Rodriguez-Gomez DA, Talero-Gutiérrez C. Effects of music training in executive function performance in children:
a systematic review. Front Psychol 2022;13:968144.
พระธนากร ญาณโมลี. ปรัชญาของคนอีสานในยุค 4.0: เฉพาะกรณี ฮีต 12 คอง 14. วารสารศึกษิตาลัย 2563;1(3):1-14.
Rochanavibhata S, Marian V. Thai and American mothers socialize preschoolers’ emotional development differently.
Sci Rep 2023;13:12719.
Vygotsky LS. Mind in society: the development of higher psychological process. Cambridge: Harvard University Press;
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 กระทรวงสาธารณสุข
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
