การพัฒนารูปแบบการรับรู้ความสามารถของตนเองร่วมกับแรงสนับสนุนทางสังคม โดยการเยี่ยมบ้านทางไกลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน

Ajcharapan Kayadee; Sumal Choatchong

Authors

Ajcharapan Kayadee Boromarajonani College of Nursing, Chainat
Sumal Choatchong Sawang Arom Hospital

Keywords:

Self-efficacy, Social support, Long-distance home visit, Village health volunteer, Community participation

Abstract

This research and development (R&D) study aimed to: 1) examine the context and problems related to home visits for non-communicable disease (NCD) patients, 2) develop and pilot a self-efficacy and social support model for long-distance home visits among Village Health Volunteers (VHVs) through community participation, and 3) evaluate the model's outcomes. The study was conducted in three phases. Phase 1 involved context and problem analysis, with a quantitative sample of 264 VHVs and 12 health network partners as qualitative informants. Phase 2 focused on model development and implementation using the Appreciation-Influence-Control (A-I-C) participatory technique and the LINE application. Phase 3 involved testing and evaluating the model with 30 VHVs over a 12-week period. Research instruments included a general information questionnaire, a self-efficacy scale, and a social support scale. Data were analyzed using descriptive statistics, the Wilcoxon Signed Rank Test, and content analysis.

Phase 1 results revealed that VHVs had moderate overall self-efficacy (Mean = 3.06) and social support (Mean = 3.12). Key problems identified were the absence of systematic long-distance home visit guidelines and insufficient communication equipment. The developed VHV-SSS Care Model comprises seven operational steps: 1) scheduling and equipment preparation, 2) patient assessment, 3) health data evaluation, 4) lifestyle counseling based on the 3E2R principle, 5) basic medication guidance, 6) complication surveillance guidance, and 7) documentation and data referral to the hospital. After piloting the model, VHVs' mean scores for self-efficacy (4.35) and social support (4.28) were significantly higher than before the intervention (p < 0.001). In conclusion, the model developed through community participation effectively enhanced VHVs' performance in providing systematic care for NCD patients, reduced distance and time barriers, and ensured continuity of patient care. Public health agencies should adopt this model as a standard guideline for long-distance home visits to improve primary healthcare services in other areas with similar contexts.

References

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2565). คู่มือ อสม. "สมาร์ท อสม. และ อสม. หมอประจำบ้าน" ปีงบประมาณ 2565. กระทรวงสาธารณสุข.

กนกกาญจน์ กิมประสิทธิ์. (2566). ผลของโปรแกรมการเรียนรู้เชิงประสบการณ์ต่อการปฏิบัติการเยี่ยมบ้านสำหรับผู้ที่มีภาวะความดันโลหิตสูงในอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน [วิทยานิพนธ์ปริญญาโท, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่]. คลังปัญญา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

กัญญ์สิริ จันทร์เจริญ และสุกันยา นัครามนตรี. (2559). ความสัมพันธ์ระหว่างการสนับสนุนทางสังคมกับทักษะชีวิตของนักศึกษาหลักสูตรพยาบาลศาสตรบัณฑิต. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 3(2), 85–99.

ชดช้อย วัฒนะ. (2558). การสนับสนุนการจัดการตนเอง: กลยุทธ์ในการส่งเสริมการควบคุมโรค. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 26(ฉบับเพิ่มเติม 1), 117–127.

รุจิกาญจน์ สานนท์ และฐานริณทร์ หาญเกียรติวงศ์. (2563). การประยุกต์ใช้ทฤษฎีปัญญาสังคมในการอธิบายพฤติกรรมสุขภาพ. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 3(1), 13–22.

ลออ สิงหโชติสุขแพทย์ และธัญชนก ลีธีระ. (2565). ผลของโปรแกรมกลุ่มสนับสนุนทางสังคมต่อภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุในชมรมผู้สูงอายุ เขตอำเภอเมือง จังหวัดเพชรบุรี. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 36(3), 14–28.

วาธิณี วงศาโรจน์, พนาวัน เปรมศรี, วรรณวิภา ไตลังคะ และภาสกร ดอกจันทร์. (2565). นโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ: ประชาชนแข็งแรง เศรษฐกิจแข็งแรง ประเทศไทยแข็งแรง. Journal of Modern Learning Development, 7(3), 296–309.

สาธารณสุขจังหวัดอุทัยธานี. (2567). รายงานสถิติผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง พ.ศ. 2565–2567. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุทัยธานี.

สรวุฒิ เอี่ยมนุ้ย. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติงานตามบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคโควิด-19 อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 1(2), 75–90.

โสภา อ่อนโอภาส และนุชนาฎ ยูฮันเงาะ. (2562). การเสริมพลังอำนาจ: ความหมายและกระบวนการเสริมพลังอำนาจในงานสังคมสงเคราะห์. คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และสวัสดิการสังคม มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ.

โสภาพรรณ อินต๊ะเผือก และวรวรรณ์ ทิพย์วารีรมย์. (2563). การเยี่ยมบ้าน: บทบาทพยาบาลในสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม, 17(2), 119–127.

อุมาภรณ์ กำลังดี, ภาวนา บุญมุสิก และอัจริยา วัชราวิวัฒน์. (2560). การพัฒนาแนวทางเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 หรือความดันโลหิตสูงด้วยทีมหมอครอบครัว. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 4(ฉบับพิเศษ), 34–45.

Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215.

Bodenheimer, T., Lorig, K., Holman, H., & Grumbach, K. (2002). Patient self-management of chronic disease in primary care. JAMA, 288(19), 2469–2475.

Friedman, M. M., Bowden, V. R., & Jones, E. G. (2003). Family nursing: Research, theory, and practice (5th ed.). Prentice Hall.

House, J. S. (1981). Work stress and social support. Addison-Wesley.

Lorig, K. R., & Holman, H. (2003). Self-management education: History, definition, outcome, and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine, 26(1), 1–7.

Sorensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12(80), 1–13.

Wattana, C., Srisuphan, W., Pothiban, L., & Upchurch, S. L. (2007). Effects of a diabetes self-management program on glycemic control, coronary heart disease risk, and quality of life among Thai patients with type 2 diabetes. Nursing & Health Sciences, 9(2), 135–141.

World Health Organization. (2013). Global action plan for the prevention and control of noncommunicable diseases 2013–2020.

World Health Organization. (2025). Noncommunicable diseases fact sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases