ภาวะหมดไฟจากการทำงานและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในพยาบาลวิชาชีพ กลุ่มภารกิจด้านการพยาบาล โรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ภาคเหนือตอนล่าง
คำสำคัญ:
บทบาทพยาบาล, ภาวะหมดไฟ, ปัจจัยเสี่ยงต่อการเสียชีวิต, โรงพยาบาลตติยภูมิบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาระดับและปัจจัยที่มีผลต่อภาวะหมดไฟทั้ง 3 ด้าน ได้แก่ ความอ่อนล้าทางอารมณ์ การลดค่าความเป็นบุคคล การลดความสำเร็จส่วนบุคคล ในพยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลตติยภูมิ
วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวางในพยาบาลจำนวน 770 คน เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถามปัจจัย ด้านบุคคล ด้านการปฏิบัติงาน ด้านสภาพแวดล้อมในการทำงาน และแบบวัดภาวะหมดไฟของแมสแลช โดยใช้สถิติวิเคราะห์ความถดถอยโลจิสติกพหุคูณ
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างทั้งหมดมีภาวะหมดไฟในด้าน ความอ่อนล้าทางอารมณ์ระดับ ปานกลาง การลดค่าความเป็นบุคคลระดับ ปานกลาง การลดความสำเร็จส่วนบุคคลระดับต่ำ ปัจจัยที่สัมพันธ์กับ ด้านความอ่อนล้าทางอารมณ์ ได้แก่ ชั่วโมงการนอนต่อวัน 7 ชั่วโมงขึ้นไป (AOR=0.52, 95%CI: 0.32 – 0.83) ชั่วโมงการทำงานต่อสัปดาห์ 60 ชั่วโมงขึ้นไป (AOR=2.39, 95%CI: 1.06 – 5.10) ลักษณะงานที่รับผิดชอบสูง (AOR=3.33, 95%CI: 2.06 – 5.39) การรับรู้ต่อระบบบริหารสูง (AOR=0.46, 95%CI: 0.29 – 0.78) ด้านการลดค่าความเป็นบุคคล ได้แก่ ชั่วโมงการทำงานต่อสัปดาห์ 60 ชั่วโมงขึ้นไป (AOR=2.87, 95%CI: 1.12 – 7.35) ลักษณะงานที่รับผิดชอบสูง (AOR=2.79, 95%CI: 1.59 – 4.89) สัมพันธภาพระหว่างบุคลากรสูง (AOR=0.50, 95%CI: 0.29 – 0.87) การรับรู้ต่อระบบบริหารสูง (AOR=0.47, 95%CI: 0.29 – 0.78) ด้านการลดความสำเร็จส่วนบุคคล ได้แก่ สถานภาพหย่าร้างแยกกันอยู่หรือหม้าย (AOR=2.23, 95%CI: 1.04 – 4.33) ตำแหน่งหัวหน้า (AOR=0.26, 95%CI: 0.10 – 0.66) การรับรู้ต่อระบบบริหารสูง (AOR=0.50, 95%CI: 0.31 – 0.81)
สรุป: กลุ่มตัวอย่างมีภาวะหมดไฟในด้านความอ่อนล้าทางอารมณ์และการลดค่าความเป็นบุคคลอยู่ในระดับปานกลาง การจัดการปัจจัยที่มีความสัมพันธ์จะช่วยป้องกันภาวะหมดไฟได้
คำสำคัญ: พยาบาล, ภาวะหมดไฟ, ปัจจัยเสี่ยง, โรงพยาบาลตติยภูมิ
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases [internet]. Geneva, Switzerland: World Health Organization; [cited 2026 Jan 19]. Available from: https://www.who.int/standards/classifications/frequently-asked-questions/burn-out-an-occupational-phenomenon.
อัญชลี เลิศมิ่งชัยมงคล. ภาวะหมดไฟ ในการทำงาน ในบุคลากรทางการแพทย์ ที่ดูแลผู้ป่วยโรคทาง ระบบประสาท ณ โรงพยาบาลระดับตติยภูมิแห่งหนึ่ง ในจังหวัดกรุงเทพมหานครฯ. 2022.
Edú-Valsania S, Laguía A, Moriano JA. Burnout: A Review of Theory and Measurement. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(3).
ศิวัช ธำรงวิศว, จารุรินทร์ ปิตานุพงศ์. ความเหนื่อยล้าจากการทำงานและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลสงขลานครินทร์. เวชสารแพทย์ทหารบก. 2019;72(3).
Galanis P, Moisoglou I, Katsiroumpa A, Vraka I, Siskou O, Konstantakopoulou O, et al. Increased Job Burnout and Reduced Job Satisfaction for Nurses Compared to Other Healthcare Workers after the COVID-19 Pandemic. Nurs Rep. 2023;13(3):1090-100.
Aiken LH, Lasater KB, Sloane DM, Pogue CA, Fitzpatrick Rosenbaum KE, Muir KJ, et al. Physician and Nurse Well-Being and Preferred Interventions to Address Burnout in Hospital Practice: Factors Associated With Turnover, Outcomes, and Patient Safety. JAMA Health Forum. 2023;4(7):e231809.
สุปราณี ชูรัตน์. ความไม่สมดุลของความพยายามกับรางวัลที่ได้รับและความเหนื่อยหน่ายในงาน ของพยาบาลในโรงพยาบาลตติยภูมิ Effort–Reward Imbalance and Job Burnout of Nurses in Tertiary Hospitals: คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2023.
อัญชลี แสงชาญชัย. การขาดแคลนพยาบาล: ปัญหาสาธารณสุขไทยและข้อเสนอเชิงนโยบาย. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ. 2024;2(2):26-36.
อรทัย เนตรมาตุภูมิ, อินทิรา ปากันทะ, สิรภัทรกุล โชติกพงษ์. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาพจิตของบุคลากรกลุ่มภารกิจด้านการพยาบาล ในโรงพยาบาลตติยภูมิแห่งหนึ่ง ภาคเหนือตอนล่าง. 2025.
นันทาวดี วรวสุวัส. การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจเพื่อป้องกันภาวะหมดไฟการ ทำงานของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 7. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2020;13(2):p603-13.
Cochran 3rd W. Sampling Technique, 1977; John Wiley&Sons. New York, USA.89-99.
แบงค์ชาติ จินตรัตน์. ความสัมพันธ์ของแรงงานทางอารมณ์ต่อความเหนื่อยหน่ายในการทำงานของพยาบาลโรงพยาบาลพระนครศรีอยุธยา The relationship between emotional labor and burnout among nurses in Ayutthaya Hospital: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2021.
สิระยา สัมมาวาจ. ความเหนื่อยหน่าย (Burnout) ของผู้บริหารระดับต้นทางการพยาบาล: ศึกษาเฉพาะกรณีหัวหน้าหอผู้ป่วยในโรงพยาบาลรามาธิบดี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 1991.
วีระยุทธ บุญเกียรติเจริญ. ความเหนื่อยหน่ายของพยาบาลห้องผ่าตัดในโรงพยาบาลของรัฐในกรุงเทพมหานคร Burnout among perioperative nurses in public hospitals in Bangkok: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2017.
สุปรียา สัมฤทธิ์วงศ์, นิตยา เพ็ญศิรินภา, พรทิพย์ กีระพงษ์. ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะหมดไฟในการทำงานของพยาบาลวิชาชีพโรงพยาบาลนครปฐม. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2022;5(3):83-97.
กชามาส วิชัยดิษฐ, อารยา ประเสริฐชัย, ปกกมล เหล่ารักษาวงษ์. ภาวะหมดไฟในการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์ โรงพยาบาลของรัฐ ในจังหวัดชุมพร. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย. 2022;30(3):211-21.
ประเด็จ ธีรพงษ์พัฒนาง, พรรณเพชร ลิขิตเกียรติขจร. ปัจจัยที่มีผลต่อภาวะหมดไฟในการทำงานของบุคลากร ในโรงพยาบาล. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2024;20(3):62-72.
Saintila J, Soriano-Moreno AN, Ramos-Vera C, Oblitas-Guerrero SM, Calizaya-Milla YE. Association between sleep duration and burnout in healthcare professionals: a cross-sectional survey. Frontiers in Public Health. 2024;Volume 11 - 2023.
Poopitaya P, Sithisarankul P. Prevalence and Factors Associated with Burnout among Intern Physicians in Thailand. Journal of Preventive Medicine Association of Thailand. 2025;15(3):423-38.
Cañadas-De la Fuente GA, Ortega E, Ramirez-Baena L, De la Fuente-Solana EI, Vargas C, Gómez-Urquiza JL. Gender, Marital Status, and Children as Risk Factors for Burnout in Nurses: A Meta-Analytic Study. Int J Environ Res Public Health. 2018;15(10).
ปิยะวดี สุมาลัย. ภาวะหมดไฟในการทำงานของพยาบาลวิชาชีพ สถาบันบำราศนราดูร. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้าจังหวัดเพชรบุรี. 2021;4(2):66-78.
Lee SY, Li CY, Hsiao PC, Song CY, Lin CH, Chiang KJ, et al. Perceived Stress and Burnout Among Nurses in Acute and Critical Care Settings: The Mediating Role of Self-Efficacy. Nurs Crit Care. 2026;31(2):e70364.
López-López IM, Gómez-Urquiza JL, Cañadas GR, De la Fuente EI, Albendín-García L, Cañadas-De la Fuente GA. Prevalence of burnout in mental health nurses and related factors: a systematic review and meta-analysis. Int J Ment Health Nurs. 2019;28(5):1032-41.
Prasanphan N, Boonyamalik P, Kaewboonchoo O. Burnout and its related factors among workers in a private hospital, Bangkok. Journal of Public Health Nursing. 2021;35(3):48-63.
Velando-Soriano A, Ortega-Campos E, Gómez-Urquiza JL, Ramírez-Baena L, De La Fuente EI, Cañadas-De La Fuente GA. Impact of social support in preventing burnout syndrome in nurses: A systematic review. Jpn J Nurs Sci. 2020;17(1):e12269.
Getie A, Ayenew T, Amlak BT, Gedfew M, Edmealem A, Kebede WM. Global prevalence and contributing factors of nurse burnout: an umbrella review of systematic review and meta-analysis. BMC Nursing. 2025;24(1):596.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
วิธีการอ้างอิง
ฉบับ
บท
การอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Region 3 Medical and Public Health Journal - วารสารวิชาการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
